{"id":54707,"date":"2026-06-29T21:52:40","date_gmt":"2026-06-29T18:52:40","guid":{"rendered":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/?p=54707"},"modified":"2026-07-02T09:02:55","modified_gmt":"2026-07-02T06:02:55","slug":"israf-fitratin-olcusunu-bozmak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/israf-fitratin-olcusunu-bozmak\/","title":{"rendered":"\u0130SRAF: FITRATIN \u00d6L\u00c7\u00dcS\u00dcN\u00dc BOZMAK"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u201c\u0130sraf etmeyin; \u00e7\u00fcnk\u00fc Allah israf edenleri sevmez.\u201d <\/strong>(En&#8217;\u00e2m, 6\/141)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sevilmeye engel olan her \u015fey, sevginin israf\u0131d\u0131r. Allah\u2019\u0131n varl\u0131klara olan sevgisi, verdi\u011fi her nimette a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. Allah\u2019\u0131n sevgisini kaybettirecek her davran\u0131\u015f ise israf\u0131n konusuna girer. S\u00f6zl\u00fck anlam\u0131n\u0131n \u00f6tesinde, kavramsal olarak b\u00fct\u00fcn dillerde kar\u015f\u0131l\u0131k bulan israf\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fi, nimetlerin \u00e7e\u015fitlili\u011fi kadar fazlad\u0131r. Sahildeki kum, a\u011fa\u00e7taki yaprak, topraktaki verim; kullan\u0131l\u0131\u015f bi\u00e7imine g\u00f6re israf\u0131n konusu olabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130sraf genel olarak; inan\u00e7ta, s\u00f6zde ve davran\u0131\u015fta dinin, akl\u0131n veya \u00f6rf\u00fcn uygun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fclerin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmay\u0131, \u00f6zellikle mal ve imk\u00e2nlar\u0131 me\u015fru olmayan ama\u00e7lar u\u011fruna harcamay\u0131 ifade eder. (Lis\u00e2n\u00fc&#8217;l-Arab, \u201csrf\u201d md.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de israf kavram\u0131na bir\u00e7ok ayette geni\u015f \u015fekilde yer verilmi\u015ftir. Olmas\u0131 gereken \u00f6l\u00e7\u00fcn\u00fcn d\u0131\u015f\u0131ndaki her a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k israf kapsam\u0131na girer. \u0130sraf bazen miktarla, bazen de nitelikle ilgilidir. Soyut ve somut bir\u00e7ok davran\u0131\u015f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 olumsuz sonu\u00e7lar israf\u0131n konusudur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130sraf sadece ekonomik anlamda gere\u011finden fazla harcamak de\u011fildir. As\u0131l anlam\u0131yla \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc bozmay\u0131 ifade eder. F\u0131trata uygun olan\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan her d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015f bir israf \u00e7e\u015fididir. Allah\u2019\u0131n verdi\u011fi nimetleri yerli yerinde kullanmamak israft\u0131r. Nimet \u00e7e\u015fidi kadar israf \u00e7e\u015fidi vard\u0131r. \u0130sraf\u0131n konusu mal da olabilir, evlat da olabilir, makam da olabilir, bilgi de olabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir varl\u0131\u011f\u0131 yarat\u0131l\u0131\u015f amac\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131rmak ve zulme sebep olacak i\u015fler yapmak da israf kapsam\u0131ndad\u0131r. Sosyal hayatta adaleti g\u00f6zetmemek, e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fini sa\u011flamamak, g\u00f6revlerde liyakati esas almamak da birer israft\u0131r. En s\u0131radan i\u015flerden en \u00f6nemli g\u00f6revlere kadar her konuda s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015fmak israft\u0131r. \u0130sraf\u0131n ilk \u00f6rne\u011fini, Allah&#8217;a isyan eden \u0130blis vermi\u015ftir. Sahip oldu\u011fu bilgiyi ve yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131, haddi a\u015fmas\u0131na gerek\u00e7e yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">F\u0131trat\u0131n belirledi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc a\u015fmak ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 zorlamak yaln\u0131zca mal\u0131n israf\u0131 de\u011fildir. Mal\u0131n israf\u0131, madalyonun sadece bir y\u00fcz\u00fcd\u00fcr. As\u0131l israf insan\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda ba\u015flar. Bilin\u00e7li yap\u0131lan i\u015flerin sonu\u00e7lar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fczl\u00fc\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyorsa bu israft\u0131r; maksada uygun ve dengeli ise itidaldir. Her durumda kazand\u0131ran itidal, kaybettiren ise israft\u0131r. Bu kayb\u0131n hem d\u00fcnya hem de ahiret boyutu vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Y\u00fcce Allah, b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131 ihtiya\u00e7lara uygun \u015fekilde yaratm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsana de\u011fer vererek onu yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn halifesi k\u0131lm\u0131\u015f ve tasarruf hakk\u0131 vermi\u015ftir. \u0130sraf\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 nokta da tam buras\u0131d\u0131r. \u0130nsana emanet edilen her \u015fey, ayn\u0131 zamanda israf edilme ihtimali ta\u015f\u0131yan bir nimettir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hem \u00e7evresel hem de ki\u015fisel kaynaklar\u0131n yerinde ve do\u011fru kullan\u0131lmas\u0131 hayati \u00f6neme sahiptir. \u0130sraf\u0131n yasaklanmas\u0131yla insandan, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyaya kar\u015f\u0131 sorumluluk bilinci geli\u015ftirmesi istenmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130sraf eden ki\u015fiye <strong>\u201cm\u00fcsrif\u201d<\/strong> denir. M\u00fcsriflik, \u0130slam&#8217;\u0131n belirledi\u011fi s\u0131n\u0131rlar\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kar. Do\u011fru s\u00f6z yerine yalan\u0131 tercih etmek, hidayet yerine dalaleti se\u00e7mek, peygamberlerin getirdi\u011fi hakikate kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak, c\u00f6mertlik yerine cimrili\u011fi benimsemek, bilgi yerine cehalete raz\u0131 olmak, nimetlere \u015f\u00fckretmek yerine azg\u0131nla\u015fmak, \u00e7evreyi korumak yerine talan etmek ve toplumlar\u0131n makul de\u011ferlerini hi\u00e7e saymak m\u00fcsrifli\u011fin \u00f6rnekleridir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130slam\u2019\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 temel ilke, her \u015feyi yerinde ve gerekti\u011fi kadar kullanmakt\u0131r. Buna konu\u015fmak da susmak da yazmak da okumak da d\u00e2hildir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Haram olan her \u015fey, \u00f6z\u00fcnde israf\u0131n da konusudur. Yasaklanan bir davran\u0131\u015f i\u015flendi\u011finde veya emredilen bir davran\u0131\u015f terk edildi\u011finde ki\u015fi israf alan\u0131na girmi\u015f olur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ki\u015fisel ve toplumsal hayat\u0131 d\u00fczenleyen \u0130slami do\u011frular\u0131n y\u0131prat\u0131lmas\u0131, onlar\u0131n yerine uydurulmu\u015f do\u011frular\u0131n yerle\u015ftirilmesi de bir israft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00fc\u015f\u00fcnce ve muhakeme yetene\u011fini besleyen vahiy bilgisini g\u00f6rmezden gelmek israft\u0131r. \u0130slam\u2019\u0131n ilkelerini tebli\u011f edenleri yalanc\u0131l\u0131kla su\u00e7lamak ise do\u011fru bilginin israf\u0131d\u0131r. Toplumlar\u0131 hel\u00e2ke s\u00fcr\u00fckleyen en b\u00fcy\u00fck israflardan biri de hakikatin bilinmesine ra\u011fmen g\u00f6rmezden gelinmesidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130sraf, Allah\u2019\u0131n verdi\u011fi hayat emanetini cennete ta\u015f\u0131yamamakt\u0131r. Bu kavram\u0131 yaln\u0131zca l\u00fcks t\u00fcketim ve gereksiz harcamalarla s\u0131n\u0131rl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek yeterli de\u011fildir. Her insan\u0131n ekonomik \u015fartlar\u0131 farkl\u0131d\u0131r. Harcamay\u0131 israfa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren \u015fey, faydan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan k\u0131sm\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Helal daire i\u00e7inde bile vahyin belirledi\u011fi s\u0131n\u0131rlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmak ibadette israfa d\u00f6n\u00fc\u015febilir. \u0130badetlerin say\u0131, zaman ve mek\u00e2n bak\u0131m\u0131ndan belirli \u00f6l\u00e7\u00fclere ba\u011flanmas\u0131, israf\u0131n \u00f6nlenmesi i\u00e7indir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130nsan\u0131n zor zamanlar\u0131nda Allah\u2019a s\u00f6z verip s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 ge\u00e7ince verdi\u011fi s\u00f6zden d\u00f6nmesi de f\u0131rsat\u0131n israf\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6\u011f\u00fct almas\u0131 gereken bir \u00f6mr\u00fc \u00f6\u011f\u00fcts\u00fcz ge\u00e7irmek, elindeki imk\u00e2nlar\u0131 de\u011ferlendirmemek de israft\u0131r. Allah\u2019\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 f\u0131rsatlar\u0131 g\u00f6rmezden gelen ki\u015finin m\u00fcsrifli\u011finin boyutu iyi de\u011ferlendirilmelidir. <strong>\u201cHaz\u0131ra da\u011f dayanmaz.\u201d<\/strong> s\u00f6z\u00fc bo\u015funa s\u00f6ylenmemi\u015ftir. \u00d6m\u00fcr de f\u0131rsatlar da t\u00fckenir. Her nimetin bir s\u0131n\u0131r\u0131 vard\u0131r. Yolun sonunda m\u00fcsrifli\u011fin bedeli a\u011f\u0131r olabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Her insan kendi hayat\u0131ndaki israf alanlar\u0131n\u0131 tespit etmelidir. Her nimetin hesab\u0131n\u0131 verece\u011fini bilerek ya\u015famal\u0131d\u0131r. Elbette Allah\u2019a kar\u015f\u0131 \u015f\u00fckr\u00fcm\u00fczde ve hamdimizde eksiklikler olabilir. Ancak O\u2019nun rahmetine s\u0131\u011f\u0131narak m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca israfs\u0131z bir hayat ya\u015famaya talip olmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u201cNihayet o g\u00fcn nimetlerden elbette sorguya \u00e7ekileceksiniz.\u201d <\/strong>(Tek\u00e2s\u00fcr, 102\/8)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130nsanlar\u0131n bir\u00e7ok yanl\u0131\u015f\u0131na ra\u011fmen sonsuz merhamet sahibi olan Rahman \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u201cDe ki: Ey kendilerinin aleyhine olarak g\u00fcnah i\u015flemekte haddi a\u015fan kullar\u0131m! Allah&#8217;\u0131n rahmetinden \u00fcmit kesmeyin. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah b\u00fct\u00fcn g\u00fcnahlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flar. \u015e\u00fcphesiz O, \u00e7ok ba\u011f\u0131\u015flayan, \u00e7ok merhamet edendir.\u201d <\/strong>(Z\u00fcmer, 39\/53)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sembolik anlamda Firavun ve \u00e7evresi, israf\u0131n en k\u00f6t\u00fc \u00f6rneklerinden birini sergilemi\u015ftir. O kadar ileri gitmi\u015flerdir ki Allah\u2019\u0131n ul\u00fbhiyetine ortak olmaya kalk\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Buna ra\u011fmen Rahman onlara da f\u0131rsat vermi\u015ftir. Ancak Firavun ve ordusu bu f\u0131rsat\u0131 israf etmi\u015flerdir. Bo\u011fulma an\u0131nda iman ettiklerini s\u00f6ylemeleri ise fayda vermemi\u015ftir. Y\u00fcce Allah\u2019\u0131n cevab\u0131, b\u00fct\u00fcn vahiy nimetini israf edenlere bir uyar\u0131d\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u201c\u015eimdi mi? Oysa daha \u00f6nce isyan etmi\u015f ve bozgunculardan olmu\u015ftun.\u201d <\/strong>(Y\u00fbnus, 10\/91)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130nsan hayat\u0131 boyunca Allah\u2019\u0131n kendisine verdi\u011fi imk\u00e2nlarla ya\u015far. Kimi bu imk\u00e2nlar\u0131 iman ve kullu\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr, kimi ise ink\u00e2r ve nank\u00f6rl\u00fc\u011fe vesile k\u0131lar. \u0130sraf, nank\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn en belirgin \u00f6zelliklerinden biridir. Hz. Musa (a.s.) anlatsa da baz\u0131lar\u0131 ikna olmaz. Ta ki \u00f6l\u00fcm, Firavun&#8217;u sular\u0131n alt\u0131nda yakalay\u0131ncaya kadar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rahman\u2019\u0131n sevmedi\u011fi davran\u0131\u015f bi\u00e7imlerinden biri olan israf, m\u00fcminin ate\u015ften ka\u00e7ar gibi uzak durmas\u0131 gereken bir k\u00f6t\u00fcl\u00fckt\u00fcr. Kur\u2019an\u2019da israf edenlerin \u015feytan\u0131n karde\u015fleri olarak nitelendirilmesi, israf\u0131n ne kadar b\u00fcy\u00fck bir tehlike oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bug\u00fcn \u00e7\u00f6pe at\u0131lan bir par\u00e7a ekmekten heba edilen bir dakikaya kadar her nimet ve imk\u00e2n, do\u011fru kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bir\u00e7ok sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne katk\u0131 sa\u011flayabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Allah\u2019\u0131n ayetlerini g\u00f6rmezden gelerek i\u015flenen en b\u00fcy\u00fck israf\u0131n bedeli ise hem d\u00fcnyada hem de ahirette a\u011f\u0131r olacakt\u0131r. Allah kullar\u0131n\u0131n \u015f\u00fckr\u00fcne de israf\u0131na da \u015fahittir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u201cHaddi a\u015fan ve Rabbinin ayetlerine inanmayanlar\u0131 i\u015fte b\u00f6yle cezaland\u0131r\u0131r\u0131z. \u015e\u00fcphesiz ahiret azab\u0131 daha \u015fiddetli ve daha kal\u0131c\u0131d\u0131r.\u201d <\/strong>(T\u00e2h\u00e2, 20\/127)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201c\u0130sraf etmeyin; \u00e7\u00fcnk\u00fc Allah israf edenleri sevmez.\u201d (En&#8217;\u00e2m, 6\/141) Sevilmeye engel olan her \u015fey, sevginin israf\u0131d\u0131r. Allah\u2019\u0131n varl\u0131klara olan sevgisi, verdi\u011fi her nimette a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. Allah\u2019\u0131n sevgisini kaybettirecek her davran\u0131\u015f ise israf\u0131n konusuna girer. S\u00f6zl\u00fck anlam\u0131n\u0131n \u00f6tesinde, kavramsal olarak b\u00fct\u00fcn dillerde kar\u015f\u0131l\u0131k bulan israf\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fi, nimetlerin \u00e7e\u015fitlili\u011fi kadar fazlad\u0131r. Sahildeki kum, a\u011fa\u00e7taki yaprak, topraktaki verim; &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":27,"featured_media":54740,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"fifu_image_url":"","fifu_image_alt":"","_joinchat":[],"footnotes":""},"categories":[38,65,43],"tags":[],"class_list":["post-54707","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-guncel","category-mustafa","category-yazarlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54707","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/27"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=54707"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54707\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":54708,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54707\/revisions\/54708"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/54740"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=54707"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=54707"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=54707"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}