{"id":53543,"date":"2026-05-15T09:24:58","date_gmt":"2026-05-15T06:24:58","guid":{"rendered":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/?p=53543"},"modified":"2026-05-15T09:25:00","modified_gmt":"2026-05-15T06:25:00","slug":"turkiye-ve-orta-asya-jeopolitigi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/turkiye-ve-orta-asya-jeopolitigi\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye ve Orta Asya Jeopoliti\u011fi"},"content":{"rendered":"\n

T\u00fcrkiye\u2019nin jeopolitik konumu ile Orta Asya\u2019ya uzanan tarihsel ve k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flar\u0131, Asya\u2013Avrupa jeopoliti\u011finin temel ta\u015flar\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda T\u00fcrkiye\u2019nin Orta Asya ekseninde \u00fcstlenmesi gereken rol, yaln\u0131zca siyasi de\u011fil; tarihsel derinlik, co\u011frafi b\u00fct\u00fcnl\u00fck ve ekonomi<\/a>k dinamikler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da kapsaml\u0131 bir \u015fekilde ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u00dcniversitelerimiz ve akademisyenlerimiz bu alanda yapacaklar\u0131 ara\u015ft\u0131rmalarla d\u0131\u015f politikam\u0131z\u0131n ufkunu geni\u015fletmelidir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrk D\u00fcnya<\/a>s\u0131 S\u00f6ylemi;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 s\u00f6ylemi, yaln\u0131zca enerji g\u00fcvenli\u011fi ba\u011flam\u0131nda kalmamal\u0131d\u0131r. Dil, k\u00fclt\u00fcr, sanat, edebiyat, mimari ve \u015fehirle\u015fme gibi alanlarda ortak medeniyet anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 ortaya koymal\u0131; emperyalist boyunduruklar\u0131 k\u0131ran, yapay s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015fan bir nitelik ve nicelik kazanmal\u0131d\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, karde\u015f halklar aras\u0131nda kal\u0131c\u0131 bir birliktelik zemini olu\u015fturacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcvenlik ve Enerji;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Enerji arz g\u00fcvenli\u011fi ve ekonomik istikrar kadar; can, mal, vatan, s\u0131n\u0131r ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k g\u00fcvenli\u011fi de bu jeopoliti\u011fin iskeletini olu\u015fturmal\u0131d\u0131r. Osmanl\u0131 ve Cumhuriyet \u00f6ncesi d\u00f6nemde kopan ba\u011flar\u0131n gelecekte tekrar ya\u015fanmamas\u0131 i\u00e7in T\u00fcrkiye ve Orta Asya\u2019n\u0131n g\u00fcvenli\u011fi, bu birli\u011fin garantisi olarak tasarlanmal\u0131 ve in\u015fa edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

Tarihsel Arka Plan;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminde SSCB\u2019nin etkisi ve Bat\u0131 blokunun \u00e7\u0131karlar\u0131, karde\u015f halklar aras\u0131ndaki ili\u015fkileri s\u0131n\u0131rlam\u0131\u015f; birka\u00e7 as\u0131rl\u0131k bir zaman hazinesi heba edilmi\u015ftir. Bug\u00fcn kurulacak k\u00f6kl\u00fc ili\u015fkiler ve k\u00f6pr\u00fcler, aram\u0131zdaki buzda\u011flar\u0131n\u0131 eriterek engelleri a\u015fmal\u0131 ve kaybedilen mesafeleri yeniden kazand\u0131rmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

1991 Sonras\u0131 A\u00e7\u0131l\u0131mlar;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrk Cumhuriyetlerinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin a\u00e7\u0131l\u0131m politikalar\u0131, T\u0130KA ve Yunus Emre Enstit\u00fcs\u00fc gibi kurumlar\u0131n faaliyetleri; ula\u015f\u0131m ve enerji projeleriyle birle\u015ferek do\u011fu ile bat\u0131 aras\u0131nda bir cazibe merkezi olu\u015fturmu\u015ftur. Bu s\u00fcre\u00e7, T\u00fcrkiye\u2019nin Orta Asya\u2019daki etkinli\u011fini art\u0131ran \u00f6nemli bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Jeopolitik Dinamikler<\/em>; <\/strong>T\u00fcrkiye\u2019nin Orta Asya ekseni, Enerji hatlar\u0131: BTC, TANAP, Orta Koridoru, <\/strong>G\u00fcvenlik i\u015fbirlikleri, T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel giri\u015fimler:<\/em> \u00c7in\u2019in Ku\u015fak-Yol projesi ve Rusya\u2019n\u0131n Avrasya vizyonu temalar\u0131 \u00fczerinden sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir politikalarla \u015fekillendirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

Ekonomik ve K\u00fclt\u00fcrel Boyut:<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ticaret hacmi, yat\u0131r\u0131m ili\u015fkileri, e\u011fitim burslar\u0131, \u00fcniversiteler aras\u0131 ortak projeler, medya ve k\u00fclt\u00fcrel \u00e7al\u0131\u015fmalar; T\u00fcrk Devletleri Birli\u011fi ve ortak kimlik in\u015fas\u0131 \u00e7abalar\u0131yla birle\u015ferek bu jeopoliti\u011fin ete kemi\u011fe b\u00fcr\u00fcnmesini sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcncel Geli\u015fmeler;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Antalya Diplomasi Forumu 2026, C5+1 platformu, Japonya\u2013Orta Asya i\u015fbirli\u011fi, Ukrayna sava\u015f\u0131 sonras\u0131 olu\u015facak yeni dengeler, T\u00fcrkiye\u2019nin yenilenebilir enerji liderli\u011fi ve Orta Koridor stratejisi; T\u00fcrkiye\u2019nin Orta Asya\u2019daki konumunu g\u00fc\u00e7lendiren g\u00fcncel geli\u015fmeler aras\u0131nda yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak;<\/em> T\u00fcrkiye\u2019nin Orta Asya\u2019da \u201cdenge unsuru\u201d olmaktan \u201cmerkez akt\u00f6r\u201d e d\u00f6n\u00fc\u015fme potansiyeli, enerji g\u00fcvenli\u011fi, k\u00fclt\u00fcrel diplomasi ve \u00e7ok tarafl\u0131 i\u015fbirlikleri \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015febilir. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, T\u00fcrkiye\u2019yi Asya ile Avrupa aras\u0131nda g\u00fcvenilir bir k\u00f6pr\u00fc haline getirecektir. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye\u2019nin hem Bat\u0131 ile ili\u015fkilerini hem de Orta Asya\u2019daki \u00e7ok tarafl\u0131 i\u015fbirliklerini dengeli ve g\u00fcvenilir bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fctmesi, kendisi ve karde\u015f \u00fclkelerin gelece\u011fini do\u011frudan etkilemektedir. Bu nedenle k\u00f6pr\u00fc olma konumunu stratejik ve sa\u011flam temeller \u00fczerinde in\u015fa etmesi hayati bir \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Arif Altunba\u015f, Haber<\/a> 7<\/strong><\/p>\n\n\n\n

NOT;<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Konu \u00fczerinde okumalar ve ara\u015ft\u0131rma yapmak isteyenlere,<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kaynak\u00e7alar;<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1. T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 ve Orta Asya T\u00fcrk Cumhuriyetleri \u00dczerine Jeopolitik Bir De\u011ferlendirme<\/em><\/p>\n\n\n\n

Yazar: Hamza Akengin<\/p>\n\n\n\n

Yay\u0131n: Marmara T\u00fcrkiyat Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Dergisi, 2017<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u00e7erik: SSCB sonras\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k s\u00fcreci, T\u00fcrk Cumhuriyetleri\u2019nin jeopolitik konumu<\/p>\n\n\n\n

2. Yeni Asya Jeopoliti\u011fi Ba\u011flam\u0131nda T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131<\/em><\/p>\n\n\n\n

Yazar: Osman Can \u00dcnver<\/p>\n\n\n\n

Yay\u0131n: BRIQ Ku\u015fak ve Yol Giri\u015fimi Dergisi, 2024<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u00e7erik: T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131\u2019n\u0131n Orta Asya\u2019daki rol\u00fc, enerji projeleri (TANAP, Orta Koridor), g\u00fcvenlik i\u015fbirlikleri ve T\u00fcrkiye\u2019nin liderlik potansiyeli.<\/p>\n\n\n\n

Kullan\u0131m: G\u00fcncel geli\u015fmeler ve \u00e7ok tarafl\u0131 i\u015fbirli\u011fi<\/p>\n\n\n\n

3. Orta Asya\u2019da T\u00fcrkiye\u2019nin Artan Jeopolitik Etkisi<\/em><\/p>\n\n\n\n

Yay\u0131n: Atlantic Council raporu, 2025<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

T\u00fcrkiye\u2019nin jeopolitik konumu ile Orta Asya\u2019ya uzanan tarihsel ve k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flar\u0131, Asya\u2013Avrupa jeopoliti\u011finin temel ta\u015flar\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda T\u00fcrkiye\u2019nin Orta Asya ekseninde \u00fcstlenmesi gereken rol, yaln\u0131zca siyasi de\u011fil; tarihsel derinlik, co\u011frafi b\u00fct\u00fcnl\u00fck ve ekonomik dinamikler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da kapsaml\u0131 bir \u015fekilde ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u00dcniversitelerimiz ve akademisyenlerimiz bu alanda yapacaklar\u0131 ara\u015ft\u0131rmalarla d\u0131\u015f politikam\u0131z\u0131n ufkunu geni\u015fletmelidir. T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 S\u00f6ylemi; T\u00fcrk …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":53544,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_joinchat":[],"footnotes":""},"categories":[49,38,43],"tags":[],"class_list":["post-53543","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-arif","category-guncel","category-yazarlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53543","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=53543"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53543\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53545,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53543\/revisions\/53545"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/53544"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=53543"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=53543"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=53543"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}