{"id":52306,"date":"2025-08-17T09:57:17","date_gmt":"2025-08-17T06:57:17","guid":{"rendered":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/?p=52306"},"modified":"2025-08-17T09:57:20","modified_gmt":"2025-08-17T06:57:20","slug":"iste-chp-budur-kamalizim-budur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/iste-chp-budur-kamalizim-budur\/","title":{"rendered":"\u0130\u015eTE CHP BUDUR, KAMAL\u0130Z\u0130M BUDUR&#8230;."},"content":{"rendered":"\n<p><a><\/a>Hocan\u0131n elini \u00f6p\u00fcp \u0130stanbul\u2019dan ayr\u0131ld\u0131m. Ben Kastamonu\u2019ya d\u00f6nd\u00fckten bir s\u00fcre sonra, tekkeler ve t\u00fcrbeler kapat\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Esad Efendinin dedikleri bir bir \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. Dindarlar g\u00f6z hapsine al\u0131nd\u0131. Kur\u2019an kurslar\u0131 yasakland\u0131. 1928 y\u0131l\u0131nda Harf ink\u0131lab\u0131 ilan edilince, biz Kastamonu\u2019da iki deh\u015fetli hadiseyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131k:<\/p>\n\n\n\n<p>Vali tellal ba\u011f\u0131rtt\u0131rd\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cEy ahali! Bundan sonra hi\u00e7 kimse Arap alfabesiyle okuyup-yazmayacak! Arap alfabesi yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Kimin evinde eski T\u00fcrk\u00e7eyle yaz\u0131l\u0131 kitap varsa getirip vilayete teslim etsin! Evlerinde, d\u00fckk\u00e2nlar\u0131nda eski T\u00fcrk\u00e7e eser bulunduranlar \u015fiddetle cezaland\u0131r\u0131lacakt\u0131r! Duyduk duymad\u0131k demeyin haaa!\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Halk korku i\u00e7indeydi.<\/p>\n\n\n\n<p>Baz\u0131 kimseler, evlerindeki eski T\u00fcrk\u00e7e kitaplar\u0131, bah\u00e7elerinin bir taraf\u0131na g\u00f6md\u00fcler. Baz\u0131 kimseler, o kitaplar\u0131n de\u011ferine bakmadan g\u00f6t\u00fcr\u00fcp sulara att\u0131lar. Baz\u0131 kimseler de getirip vilayetteki yetkililere teslim ettiler. (Mo\u011fol bask\u0131nlar\u0131 ile yak\u0131p y\u0131k\u0131lan nice de\u011ferli k\u00fct\u00fcphanelerimizin hikayesi ci\u011ferlerimizi da\u011flarken o g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131ndaki uygulamaya ne demeli)<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6zlerimle g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm deh\u015fetli bir hadiseyi hi\u00e7 unutam\u0131yorum:<\/p>\n\n\n\n<p>Hac\u0131 Kad\u0131 Camiinin (Ferhat Pa\u015fa Camii) kitapl\u0131\u011f\u0131nda, binlerce kitap vard\u0131 ki hepsi de eski harflerle yaz\u0131l\u0131yd\u0131. O kitaplar aras\u0131nda el yazmas\u0131 \u00e7ok k\u0131ymetli eserler, salnameler, c\u00f6nkler, divanlar, padi\u015fah fermanlar\u0131, ilim ve fen kitaplar\u0131 da bulunuyordu. Bir g\u00fcn o eserlerin hepsini, belediyenin g\u00fcb\u00fcr (\u00e7\u00f6p) arabalar\u0131na abur-cubur y\u0131\u011farak \u015fehrin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kard\u0131lar ve orada hepsini birden cay\u0131r cay\u0131r yakt\u0131lar. Dersaadetten gelen padi\u015fah fermanlar\u0131, g\u00fcm\u00fc\u015f \u00e7er\u00e7eveliydi.<\/p>\n\n\n\n<p>Kitap yang\u0131n\u0131na o g\u00fcm\u00fc\u015f \u00e7er\u00e7eveli fermanlar da at\u0131ld\u0131. Halk \u00fczerinde \u00f6yle b\u00fcy\u00fck bir korku vard\u0131 ki, oradaki vazifelilerden hi\u00e7biri, cesaret edip de o g\u00fcm\u00fc\u015f \u00e7er\u00e7eveleri olsun alamad\u0131. Kastamonu, sanki yunan i\u015fgaline u\u011fram\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Art\u0131k, Kur\u2019an okumak da, okutturmak da su\u00e7 say\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Sokaklarda zaman zaman \u015f\u00f6yle manzaralarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorduk:<\/p>\n\n\n\n<p>Bek\u00e7iler veya jandarmalar \u00f6n\u00fcnde bir cami imam\u0131 g\u00f6r\u00fcyorduk.<\/p>\n\n\n\n<p>Adam\u0131n elleri kelep\u00e7eli olurdu. Bazen de bilekleri bir dana ipiyle ba\u011flan\u0131rd\u0131. Koltu\u011funun alt\u0131nda su\u00e7 unsuru olan bir Kur\u2019an-\u0131 Kerim bulunurdu. \u0130mam\u0131n yan\u0131nda da 8-10 ya\u015flar\u0131nda \u00fc\u00e7 be\u015f \u00e7ocuk y\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Adam\u0131n su\u00e7u: \u00c7ocuklara Kur\u2019an okumay\u0131 \u00f6\u011fretmekti.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu kitap yakma i\u015finden sonra s\u0131ra vak\u0131f eseri olan camilerimizin sat\u0131\u015f\u0131na geldi.<\/p>\n\n\n\n<p>Diyeceksiniz ki, \u201cvak\u0131f eseri hi\u00e7 sat\u0131l\u0131r m\u0131? Vakfeden ki\u015filerin maksatlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131l\u0131r m\u0131?\u201d Devir, ba\u015fka devir beyefendi! Memlekette muhalefet yok!<\/p>\n\n\n\n<p>Muhaliflerin kafalar\u0131 kopar\u0131l\u0131yor! Muhalifler zindanlara at\u0131l\u0131yor! Padi\u015fahl\u0131k kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ama herkes bir padi\u015fah gibi!<\/p>\n\n\n\n<p>Kastamonu\u2019da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m deh\u015fet verici ikinci hadise vak\u0131f eseri olan camilerimizin sat\u0131lmas\u0131 oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>1930\u2019lu y\u0131llarda \u015fehrin i\u00e7inde 42 veya 44 camimiz vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Devrin valisi, bu camilerden 33\u2019\u00fcn\u00fc sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131kard\u0131. Sat\u0131\u015f\u0131 istenen camiler aras\u0131nda, bizim Y\u0131lanl\u0131 Camimiz de vard\u0131. Onu, belki \u00fc\u00e7 y\u00fcz sene \u00f6nce, benim dedelerim hay\u0131r i\u00e7in yapt\u0131rm\u0131\u015flar ve halk\u0131n ibadetine cami olarak vakfetmi\u015flerdi. \u015eimdi o yetkili geliyor, sanki Y\u0131lanl\u0131 Camii kendi babas\u0131n\u0131n tapulu mal\u0131ym\u0131\u015f gibi, onu sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131yordu, iyi mi?<\/p>\n\n\n\n<p>Biz kendi camimizi devletten, o zaman\u0131n paras\u0131yla be\u015f bin liraya yeniden sat\u0131n ald\u0131k ama onun cami \u00f6zelli\u011fini katiyen bozmad\u0131k. Onu yine cami olarak halk\u0131n ibadetine a\u00e7\u0131k tuttuk. Sat\u0131lan otuz \u00fc\u00e7 camiden, bu g\u00fcn sadece \u00fc\u00e7 tanesi ayaktad\u0131r: Biri bizim Y\u0131lanl\u0131 Camimizdir. Di\u011fer ikisiyse: Karanl\u0131k Camiyle, Keskin Efendi Camii!<\/p>\n\n\n\n<p>Diyeceksiniz ki \u00f6teki camiler ne oldu? Onlar, yeni sahipleri taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131ld\u0131lar. Yerlerine ya ev yap\u0131ld\u0131 ya d\u00fckk\u00e2n ya bah\u00e7e!<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eimdi burada belirtece\u011fim \u00f6nemli bir husus var:<\/p>\n\n\n\n<p>Ben, \u00f6mr\u00fcm boyunca, \u00e7e\u015fitli tecellilere \u015fahit oldum. Vak\u0131f eseri o otuz camiyi devletten sat\u0131n alarak y\u0131kt\u0131ranlar\u0131n hepsi de peri\u015fan oldular.<\/p>\n\n\n\n<p>Vallahi billahi onlardan kimisi iflas etti. Kimisi, amans\u0131z hastal\u0131klar\u0131n pen\u00e7esinde inleye inleye \u00f6ld\u00fc. Kimisi z\u00fcrriyetsiz kald\u0131. Zamanla dilenenleri bile g\u00f6rd\u00fcm. Kimisi de paraya pula ra\u011fmen huzurunu kaybetti. Bir lokma ekme\u011fi, a\u011f\u0131z tad\u0131yla yiyemedi.<\/p>\n\n\n\n<p>O 1930\u2019lu y\u0131llard\u0131, halk, korkusundan Cuma namazlar\u0131na bile gelemiyordu. Hazin hat\u0131ralar\u0131mdan biri de \u015fudur: Ben, bizim Y\u0131lanl\u0131 Camimizde m\u00fcezzinlik yap\u0131yordum. Camimizin bir de imam\u0131 vard\u0131. Vakit namazlar\u0131n genellikle ikimiz k\u0131lard\u0131k. Ama Cuma namaz\u0131 i\u00e7in en az \u00fc\u00e7 ki\u015fi olmak laz\u0131m!<\/p>\n\n\n\n<p>Cuma vakti girince kalk\u0131p ezan okuyordum. G\u00f6r\u00fcyordum ki \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi yok. Kap\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131k\u0131p gelene gidene yalvar\u0131yordum. \u201cYahu biriniz Allah r\u0131zas\u0131 i\u00e7in gelin de cemaat olup Cuma namaz\u0131n\u0131 k\u0131lal\u0131m!\u201d diyordum.<\/p>\n\n\n\n<p>Halk \u00fcrk\u00fcyor, omuz silkip ge\u00e7iyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Kastamonu bir g\u00e2vur i\u015fgaline u\u011fram\u0131\u015f olsayd\u0131, halk bu zulme kar\u015f\u0131 direnirdi. Ama kendi y\u00f6neticilerinin zulm\u00fc \u00f6n\u00fcnde kan kusuyor, \u201ck\u0131z\u0131lc\u0131k \u015ferbeti i\u00e7tim!\u201d diyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>El yazmas\u0131 eserlerimiz, kitaplar\u0131m\u0131z yak\u0131ld\u0131ktan, camilerimiz sat\u0131ld\u0131ktan sonra s\u0131ra k\u0131ymetli hal\u0131lara ve antika e\u015fyalara geldi.<\/p>\n\n\n\n<p>Size hangisini anlatsam beyefendi? Musa Fakih veya Zihniz\u00e2de Camiinin \u00e7ok g\u00fczel ve \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir hal\u0131s\u0131 vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn Kastamonu, o hal\u0131n\u0131n vakti zaman\u0131nda be\u015f y\u00fcz alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilirdi. \u0130\u015fte o g\u00fczelim hal\u0131y\u0131 bir g\u00fcn, Zihnizade Camiinden al\u0131p valinin makam odas\u0131na serdiler. \u0130tiraz etmek kimin haddine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p>Hal\u0131, bir s\u00fcre valinin ayaklar\u0131 alt\u0131nda kald\u0131. Sonra bir g\u00fcn nas\u0131l olduysa o nadide hal\u0131, vilayet kona\u011f\u0131ndan, hem de valinin makam odas\u0131ndan \u00e7al\u0131n\u0131p gitti. 70-80 metrekare b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir hal\u0131y\u0131 tek ba\u015f\u0131na kim d\u00fcrebilir, tek ba\u015f\u0131na kim omuzlayabilir ve sonra hi\u00e7 kimseye g\u00f6r\u00fcnmeden vilayet kona\u011f\u0131ndan kim s\u0131v\u0131\u015f\u0131p gidebilir?<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u00e7 kimse, o hal\u0131n\u0131n, bir gece yar\u0131s\u0131, nas\u0131l kanatlan\u0131p u\u00e7tu\u011funu \u00f6\u011frenemedi!<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u00e7 kimse, o modern h\u0131rs\u0131zl\u0131k \u00fczerine y\u00fcr\u00fcmek cesareti g\u00f6steremedi.<\/p>\n\n\n\n<p>Kastamonu halk\u0131 \u201cBizim o antika hal\u0131m\u0131z ne oldu?\u201d diyemedi.<\/p>\n\n\n\n<p>Zaman\u0131n Kastamonu valisi de o m\u00fcthi\u015f h\u0131rs\u0131zl\u0131k \u00fczerinde hi\u00e7 durmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Sanki odas\u0131ndan, eski, g\u00fcn\u00fc ge\u00e7mi\u015f bir gazete par\u00e7as\u0131 al\u0131n\u0131p g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f gibi bir tav\u0131r tak\u0131nd\u0131. Polisler, eskici pazarlar\u0131nda bir-iki d\u00fckk\u00e2na \u015f\u00f6yle bir girip \u00e7\u0131kt\u0131lar, sonra onlar da i\u015fin pe\u015fini b\u0131rakt\u0131lar. Hal\u0131n\u0131n nerede, kimin evinde d\u00fcr\u00fcl\u00fc kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi bildikleri halde oralara yana\u015famad\u0131lar. Hatta \u00e7al\u0131nan hal\u0131n\u0131n \u00e7ok yak\u0131nlar\u0131nda n\u00f6bet tuttular. H\u0131rs\u0131zl\u0131\u011fa g\u00f6z yumdular.<\/p>\n\n\n\n<p>Ah biz ne g\u00fcnler ya\u015fad\u0131k beyefehndi!<\/p>\n\n\n\n<p>Rabbim, milletimize ve devletimize o karanl\u0131k g\u00fcnleri bir daha g\u00f6stermesin!\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ya\u015fayan m\u00fctefekkir Yavuz B\u00fclent B\u00e2kiler&#8217;den iktibas<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hocan\u0131n elini \u00f6p\u00fcp \u0130stanbul\u2019dan ayr\u0131ld\u0131m. Ben Kastamonu\u2019ya d\u00f6nd\u00fckten bir s\u00fcre sonra, tekkeler ve t\u00fcrbeler kapat\u0131ld\u0131. Esad Efendinin dedikleri bir bir \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. Dindarlar g\u00f6z hapsine al\u0131nd\u0131. Kur\u2019an kurslar\u0131 yasakland\u0131. 1928 y\u0131l\u0131nda Harf ink\u0131lab\u0131 ilan edilince, biz Kastamonu\u2019da iki deh\u015fetli hadiseyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131k: Vali tellal ba\u011f\u0131rtt\u0131rd\u0131: \u201cEy ahali! Bundan sonra hi\u00e7 kimse Arap alfabesiyle okuyup-yazmayacak! &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":52307,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_joinchat":[],"footnotes":""},"categories":[1,38,47],"tags":[],"class_list":["post-52306","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-genel","category-guncel","category-haberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/52306","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=52306"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/52306\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52308,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/52306\/revisions\/52308"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/52307"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=52306"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=52306"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=52306"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}