{"id":51434,"date":"2024-12-14T17:00:32","date_gmt":"2024-12-14T14:00:32","guid":{"rendered":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/?p=51434"},"modified":"2024-12-14T17:01:57","modified_gmt":"2024-12-14T14:01:57","slug":"turkiye-ekonomik-bir-krizde-degil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/turkiye-ekonomik-bir-krizde-degil\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye Ekonomik Bir Krizde De\u011fil\u00a0"},"content":{"rendered":"\n

Fatih Altunba\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye ekonomisi 16 \u00e7eyrektir kesintisiz b\u00fcy\u00fcyor. Fakat kimsenin al\u0131m g\u00fcc\u00fc artm\u0131yor. Bu nas\u0131l oluyor? Gelin birlikte inceleyelim. Cevab\u0131: Servet transferi.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Gini katsay\u0131s\u0131, gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndaki e\u015fitsizli\u011fi \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in kullan\u0131lan bir g\u00f6stergedir ve 0 ile 1 aras\u0131nda de\u011fer al\u0131r. 0, tam e\u015fitli\u011fi; 1 ise tam e\u015fitsizli\u011fi ifade eder. T\u00fcrkiye’nin Gini katsay\u0131s\u0131 0,433 \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr (T\u00dc\u0130K). B\u00f6ylelikle, T\u00fcrkiye gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 e\u015fitsizli\u011fi konusunda Avrupa\u2019da a\u00e7\u0131k ara birinci s\u0131rada yer almaktad\u0131r, d\u00fcnyada ise 28. s\u0131radad\u0131r (D\u00fcnya Bankas\u0131). <\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019den daha k\u00f6t\u00fc olan birka\u00e7 \u00fclkeyi saymama m\u00fcsaade edin: Namibya, Zambiya, Botsvana, Kolombiya, Angola, Mozambik, Ekvador, G\u00fcney Sudan, Burkina Faso, Uganda, Togo, Arjantin. <\/p>\n\n\n\n

Bu sayd\u0131\u011f\u0131m \u00fclkelerin \u00f6zelliklerini saymam gerekirse: bask\u0131c\u0131 bir rejim, halk\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi ve halktan elde edilen servetlerin se\u00e7ilmi\u015f lobi ve gruplara transferi. Servetin birka\u00e7 oligark\u0131n elinde oldu\u011fu Rusya bile 62. s\u0131rada. Ancak, T\u00fcrkiye’nin ekonomik yap\u0131s\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, durum \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k. Gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndaki u\u00e7urum, yaln\u0131zca bireylerin servetlerinin payla\u015f\u0131lmas\u0131yla ilgili de\u011fil, ayn\u0131 zamanda devletin ekonomi \u00fczerindeki etkisiyle de do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131.  <\/p>\n\n\n\n

Milli gelirden i\u015fg\u00fcc\u00fc \u00f6demeleri gittik\u00e7e azalmaktad\u0131r; son 5 y\u0131lda %31’den %23 seviyelerine gerilemi\u015ftir. Bu ne demek oluyor? \u0130\u015fletmeler daha \u00e7ok kazan\u0131yor, i\u015f\u00e7iler daha az. N\u00fcfusun en y\u00fcksek gelir elde eden %20’lik grubu \u00fclkenin toplam gelirinin %50’sini kapsamaktad\u0131r. Bu oran ABD ile ayn\u0131 seviyede. T\u00fcrkiye ekonomik krizde de\u011fil, M\u0130LLET ekonomik krizde. <\/p>\n\n\n\n

Peki, halk nas\u0131l bu kadar fakirle\u015firken, zenginler servetlerine servet katt\u0131? Cevab\u0131: Faiz ve Enflasyon <\/p>\n\n\n\n

Birka\u00e7 y\u0131l \u00f6ncesindeki d\u00fc\u015f\u00fck faiz d\u00f6neminde, \u015firketler T\u00fcrk Liras\u0131 cinsinden d\u00f6rt kat daha fazla bor\u00e7land\u0131. Y\u00fckl\u00fc miktarda kredi \u00e7ekebilmek i\u00e7in zengin olman gerekir, varl\u0131kl\u0131 olman gerekir, ki bankaya kar\u015f\u0131 teminat\u0131n olsun, banka da sana kredi verebilsin. Kim fakire kredi vermek ister? Alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek isterim, bor\u00e7lanmak s\u0131n\u0131fsald\u0131r. Fakir ihtiya\u00e7 i\u00e7in bor\u00e7lan\u0131r, zengin yat\u0131r\u0131m i\u00e7in bor\u00e7lan\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Enflasyon %60 iken, faizler %20 seviyelerindeydi. \u00c7ek krediyi, al gayrimenkul\u00fc, al arsay\u0131, ne de olsa en az %60 de\u011ferlenilecek, enflasyondan dolay\u0131. \u015eirketler, m\u00fcteahhitler, zenginler b\u00f6ylelikle havadan para kazand\u0131. Yat\u0131r\u0131m yapmana bile gerek yok, d\u00f6vize d\u00f6n, yine k\u00e2r. Peki, bu bankalar nas\u0131l bu kadar kredi verebildi? Bankalar paray\u0131 kimden al\u0131yor? Halk\u0131n mevduat\u0131 ve politika faizini belirleyen Merkez Bankas\u0131\u2019ndan. Bedelini kim \u00f6d\u00fcyor, tahmin edin? Halk. <\/p>\n\n\n\n

3 sene s\u00fcren d\u00fc\u015f\u00fck faiz y\u00fcksek enflasyon politikas\u0131 i\u015fte b\u00f6yle halktan al\u0131p serveti zenginlere aktarmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Enflasyon y\u00fcksekken, \u015firketler ara zam yapar, sen ise y\u0131lda bir kere zam al\u0131rs\u0131n.  <\/p>\n\n\n\n

Gelelim, Kur Korumal\u0131 Mevduat Sistemine; ge\u00e7mi\u015fte denenmi\u015f, faciaya yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Fakat ak\u0131llanmak yok. E\u011fer dolar taahh\u00fct edilen faizden daha \u00e7ok de\u011ferlenirse, aradaki fark\u0131 hazine kapatacak (yani halk). Bu sistem kapsam\u0131nda toplam 152 Milyar TL mevduat sahiplerine \u00f6dendi. Oturdu\u011fu yerden, \u00fcretim yapmadan, faiz geliri yiyen zenginlerin cebine gitti.  <\/p>\n\n\n\n

Turgut \u00d6zal bu uygulamay\u0131 ‘bilgisizli\u011fin vesikas\u0131’ olarak nitelendirip \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir: <\/p>\n\n\n\n

“\u0130n\u015fallah gen\u00e7lerimiz bundan ders al\u0131r. Bir daha b\u00f6yle hesaps\u0131z kitaps\u0131z hatalar yaparak, gelecek nesilleri zor ta\u015f\u0131nan y\u00fck alt\u0131na sokmaz.” <\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019deki gelir e\u015fitsizli\u011finin olmas\u0131n\u0131n ana sebeplerinden biri, vergi sistemidir. \u0130ki tip vergi geliri vard\u0131r: do\u011frudan ve dolayl\u0131 vergi. Do\u011frudan vergi i\u00e7in \u00f6rnek, gelir vergisi. Dolayl\u0131 vergiler i\u00e7in \u00f6rnek \u00d6TV ve KDV. Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde dolayl\u0131 vergilerin vergi gelirlerindeki oran\u0131 %30 civar\u0131ndayken, T\u00fcrkiye\u2019de %70\u2019tir. Bunun sebebi T\u00fcrkiye\u2019nin verimli bir \u015fekilde vergi tahsis edememesidir. Vergi ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve kara para aklama \u00fclkede \u00fcst seviyededir. Zenginlerden ve illegal yollardan elde edilen paralar\u0131 nas\u0131l tahsis edersin? Dolayl\u0131 vergilerle. Ne de olsa o paray\u0131 harcamak zorunda. Olan kime oluyor? Gariban halka. <\/p>\n\n\n\n

Gelelim Son Noktaya; D\u00fcnya Bankas\u0131’n\u0131n 137 \u00fclkede 6 bin 400 ihalenin incelendi\u011fi altyap\u0131 ihaleleri raporunda, T\u00fcrkiye\u2019den 5 \u015firket bulunmaktad\u0131r. T\u00fcm d\u00fcnyada devletten en fazla altyap\u0131 ihalesi alan 10 \u015firketten be\u015fi T\u00fcrkiye\u2019den. O kadar \u00fclke, o kadar \u015firket var. Bu ve benzeri \u015firket gruplar\u0131, Ticaret Bakan\u0131\u2019n\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131na g\u00f6re y\u00fczlerce defa vergiden muaf tutulmu\u015ftur. Rekabet yok, \u015feffafl\u0131k yok, ayr\u0131cal\u0131k var, siyasi \u00e7\u0131kar var. Devlet halk\u0131 ve halk\u0131n menfaatini temsil etmesi gerekir. <\/p>\n\n\n\n

B\u00f6yle \u015feyler T\u00fcrkiye\u2019de olmaz ama, fakat farkl\u0131 \u00fclkeler hakk\u0131nda okudu\u011fum baz\u0131 olaylar\u0131 anlatay\u0131m. Bir devlet b\u00fcy\u00fck bir proje a\u00e7\u0131klar, bu proje h\u00fck\u00fcmete yak\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u015firkete ihale yoluyla verilir. Diyelim 2 milyar dolara mal olacak projeyi, 3 milyar dolar olacak \u015fekilde anla\u015f\u0131l\u0131r. \u015eirket projeyi tamamlad\u0131ktan sonra, devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n o\u011flunun vak\u0131f\u0131na 500 milyon dolarl\u0131k bir ba\u011f\u0131\u015fta bulunur. <\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi diyeceksiniz, bir tane daha sosyalist \u00e7att\u0131 ba\u015f\u0131m\u0131za. Fakat olay bundan \u00e7ok \u00f6tesinde. T\u00fcrkiye’nin derdi eve ekmek alamamak, ekonominin halini konu\u015fmak, kiray\u0131 nas\u0131l \u00f6deyece\u011fim olmamal\u0131. Temel ihtiya\u00e7larda tak\u0131l\u0131 kal\u0131yoruz halk olarak ve bu bir an \u00f6nce de\u011fi\u015fmesi laz\u0131m. <\/p>\n\n\n\n

Sanat, k\u00fclt\u00fcr, bilim, teknoloji, edebiyat konu\u015fuyor olmam\u0131z laz\u0131m. Ama konu\u015fam\u0131yoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok temel sorunlar\u0131m\u0131z var. Refah i\u00e7inde ya\u015famayan bir toplumun geli\u015fmesi imkans\u0131za yak\u0131n bir \u015fey. Temel ihtiya\u00e7lar kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 zaman sadece, diyebilirsin, hadi bir kitap okuyay\u0131m, \u015fu m\u00fczeyi gezeyim, bir m\u00fczik enstr\u00fcman\u0131 \u00f6\u011freneyim. <\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak ekonomik b\u00fcy\u00fcme \u00e7o\u011fu ki\u015fi i\u00e7in ya\u015fam standartlar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmedi, servet birka\u00e7 ki\u015finin elinde yo\u011funla\u015fmaya devam etti. Sadece b\u00fcy\u00fcme odakl\u0131 ekonomik modelden, refah ekonomisine ge\u00e7i\u015f yap\u0131lmal\u0131. Politikalarda e\u015fitlik, kamusal refah ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma \u00f6ncelik haline gelmeli.  <\/p>\n\n\n\n

Ba\u015far\u0131, ya\u015fam kalitesi g\u00f6stergeleriyle \u00f6l\u00e7\u00fclmeli (sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim, sosyal adalet) ve sadece ekonomik \u00fcretimle de\u011fil. Bu de\u011fi\u015fim, b\u00fcy\u00fcmenin t\u00fcm toplum kesimlerine fayda sa\u011flamas\u0131n\u0131 garanti eder, e\u015fitsizli\u011fi azalt\u0131r ve daha dahil edici bir ekonomi olu\u015fturur. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fatih Altunba\u015f T\u00fcrkiye ekonomisi 16 \u00e7eyrektir kesintisiz b\u00fcy\u00fcyor. Fakat kimsenin al\u0131m g\u00fcc\u00fc artm\u0131yor. Bu nas\u0131l oluyor? Gelin birlikte inceleyelim. Cevab\u0131: Servet transferi.\u00a0 Gini katsay\u0131s\u0131, gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndaki e\u015fitsizli\u011fi \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in kullan\u0131lan bir g\u00f6stergedir ve 0 ile 1 aras\u0131nda de\u011fer al\u0131r. 0, tam e\u015fitli\u011fi; 1 ise tam e\u015fitsizli\u011fi ifade eder. T\u00fcrkiye’nin Gini katsay\u0131s\u0131 0,433 \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr (T\u00dc\u0130K). B\u00f6ylelikle, …<\/p>\n","protected":false},"author":30,"featured_media":51436,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_joinchat":[],"footnotes":""},"categories":[69,38,43],"tags":[],"class_list":["post-51434","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-fatih","category-guncel","category-yazarlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51434","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/30"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=51434"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51434\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/51436"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=51434"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=51434"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=51434"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}