{"id":45621,"date":"2023-09-20T07:23:31","date_gmt":"2023-09-20T04:23:31","guid":{"rendered":"http:\/\/akincilardergisi.com\/dergi\/?p=45476"},"modified":"2024-02-22T23:16:23","modified_gmt":"2024-02-22T20:16:23","slug":"ermenistan-yine-haksiz-yine-tarihten-ders-cikarmiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/ermenistan-yine-haksiz-yine-tarihten-ders-cikarmiyor\/","title":{"rendered":"Ermenistan yine haks\u0131z, yine tarihten ders \u00e7\u0131karm\u0131yor"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n
\n
Prof. Dr. \u0130smail \u015eahin \/ Band\u0131rma Onyedi Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi<\/h5>\n<\/header>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
\n

Pa\u015finyan’\u0131n Ermenistan i\u00e7in atmas\u0131 gereken ilk ad\u0131m, La\u00e7\u0131n ve Zengezur koridoruna g\u00fcvenli ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir katk\u0131 sunmakt\u0131r. Anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla Pa\u015finyan bunu yapmak yerine Rusya’y\u0131 Ukrayna’da rahats\u0131z etmek gibi Kadife Devrim d\u00f6nemlerine ait stratejilere y\u00f6nelmek e\u011filimindedir. Bu, \u00e7ok ciddi bir hatad\u0131r. Zira Ermenistan’\u0131n g\u00fcvenlik mimarisi, silah ve m\u00fchimmat tedarikinde b\u00f6lge d\u0131\u015f\u0131 \u00fclkelerin fonksiyonel deste\u011fi olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.
\nKaraba\u011f Zaferi’nin \u00fczerinden neredeyse \u00fc\u00e7 y\u0131l ge\u00e7ti. Yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 y\u0131l \u00f6nce Azerbaycan ordusu 44 g\u00fcn s\u00fcren sava\u015f\u0131n ard\u0131ndan i\u015fgal alt\u0131ndaki topraklar\u0131n\u0131 Ermenistan’dan geri almay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131. Azerbaycan ile Ermenistan aras\u0131nda ya\u015fanan bu sava\u015fta en dikkat \u00e7eken noktalardan birisi de Rusya Federasyonu’nun tutumuydu. Ermenistan ve d\u00fcnya kamuoyunun b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 Rusya’n\u0131n Ermenistan’a aktif destek sunaca\u011f\u0131n\u0131 \u00fcmit ediyordu. Bu beklentinin hakl\u0131 gerek\u00e7eleri de vard\u0131. \u00d6ncelikle Ermenistan, Rusya liderli\u011findeki Kolektif G\u00fcvenlik Anla\u015fmas\u0131 \u00d6rg\u00fct\u00fc’n\u00fcn (KGA\u00d6) \u00fcyesiydi. KGA\u00d6’n\u00fcn kolektif savunmaya dayal\u0131 bir yap\u0131s\u0131 bulunuyordu ve bu ba\u011flamda en can al\u0131c\u0131 kural\u0131 \u015f\u00f6yleydi: “\u00dcye \u00fclkelerden herhangi birisine kar\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir sald\u0131r\u0131, t\u00fcm \u00fcye \u00fclkelere ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f gibi kar\u015f\u0131lan\u0131r.”<\/i>\u00a0\u00d6rg\u00fct \u00fczerinden kurulan ba\u011flar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Rusya ile Ermenistan aras\u0131nda ikili savunma anla\u015fmalar\u0131 da s\u00f6z konusuydu. Moskova ile Erivan aras\u0131nda yer alan bu t\u00fcr ba\u011flardan dolay\u0131 Karaba\u011f Sava\u015f\u0131’nda Rusya’n\u0131n Ermenistan lehine kesin bir tutum tak\u0131naca\u011f\u0131na neredeyse garanti g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131l\u0131yordu. Ancak umulan olmad\u0131.<\/p>\n

Rusya Pa\u015finyan’dan rahats\u0131z<\/h2>\n

Ne KGA\u00d6 ne de Rusya Ermenistan’dan yana bir tav\u0131r sergiledi. Bu durumun bir\u00e7ok nedeni vard\u0131. \u0130\u00e7lerinden en \u00f6nemlisi, Ermenistan Ba\u015fbakan\u0131 Nikol Pa\u015finyan’\u0131n Rus y\u00f6netimini rahats\u0131z eden ve Rusya’n\u0131n Kafkasya’daki \u00e7\u0131karlar\u0131na zarar veren bir siyasete soyunmu\u015f olmas\u0131yd\u0131. Ermenistan, Sovyetler Birli\u011fi’nin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra Rusya’n\u0131n b\u00f6lgedeki en \u00f6nemli m\u00fcttefikiydi. \u00d6zellikle Azerbaycan ve G\u00fcrcistan’\u0131n Rusya’ya mesafeli, Bat\u0131’ya yak\u0131n bir duru\u015f i\u00e7erisinde bulunmas\u0131, Ermenistan’\u0131n Rusya nezdindeki de\u011ferini ziyadesiyle art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Fakat i\u015fler Pa\u015finyan’la birlikte ziyadesiyle kar\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Pa\u015finyan 2018 y\u0131l\u0131nda de\u011fi\u015fim vaadiyle iktidara gelmi\u015fti. Bat\u0131’yla daha yak\u0131n bir ili\u015fki kurulmas\u0131na taraftard\u0131. Bu do\u011frultuda Avrupa Birli\u011fi (AB) ile Ermenistan aras\u0131ndaki entegrasyonun art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 savunuyordu. Bu sayede ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, yolsuzlukla m\u00fccadele ve insan haklar\u0131 gibi alanlarda Ermenistan’\u0131n ilerleme kaydedece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Dahas\u0131 Pa\u015finyan Rusya yanl\u0131s\u0131 de\u011fildi. Muhalefette bulundu\u011fu s\u0131ralarda Rusya ile yap\u0131lan ekonomik ve askeri anla\u015fmalar\u0131 protesto etmesiyle biliniyordu. Zaten Nisan 2018’de sokak g\u00f6sterileriyle ba\u015flayan ve iktidar\u0131n devrilmesine yol a\u00e7an Kadife Devrim’in lideri ve sembol\u00fc olan Nikol Pa\u015finyan’d\u0131. Ermenistan, Kadife Devrim sonras\u0131nda Avrupa Birli\u011fi ile daha yak\u0131n ili\u015fkiler geli\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131. Bu kapsamda Pa\u015finyan, AB ile Ortakl\u0131k Anla\u015fmas\u0131’n\u0131 imzalamaktan ka\u00e7\u0131nmad\u0131. Amac\u0131, AB ile Ermenistan aras\u0131ndaki ekonomik ve siyasi i\u015f birli\u011fini art\u0131rmakt\u0131. AB’nin yan\u0131 s\u0131ra Ermenistan, ABD ile de ili\u015fkilerini g\u00fc\u00e7lendirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Kadife Devrim’den sonra…<\/b><\/h2>\n

A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, Kadife Devrim sonras\u0131nda, Ermenistan’\u0131n d\u0131\u015f politika tercihlerini \u00e7e\u015fitlendirmeye y\u00f6nelmesi ve daha fazla Bat\u0131 \u00fclkesi ile i\u015f birli\u011fi yapma yoluna gitmesi, Moskova’da ciddi endi\u015felere yol a\u00e7t\u0131. T\u00fcm bu de\u011fi\u015fimler, Rusya’n\u0131n Orta Asya ve G\u00fcney Kafkasya’daki etki alan\u0131na bir m\u00fcdahale olarak yorumland\u0131. \u015e\u00fcphesiz Ermenistan, b\u00f6lgede \u00f6nemli bir oyuncuydu. ABD, Ermenistan ile i\u015f birli\u011fi yaparak bir taraftan G\u00fcney Kafkasya b\u00f6lgesinde n\u00fcfuz kazanmak isterken di\u011fer yandan da ayn\u0131 b\u00f6lgede Rusya’n\u0131n n\u00fcfuzunu k\u0131rmaya \u00e7abal\u0131yordu. Rusya ise stratejik bir g\u00fcce sahip olan m\u00fcttefikini ba\u015fta ABD olmak \u00fczere hi\u00e7bir Bat\u0131 \u00fclkesine kapt\u0131rmak niyetinde de\u011fildi. Ermenistan, Rusya ile \u0130ran’\u0131 birbirine ba\u011flayan zincirin \u00f6nemli bir halkas\u0131yd\u0131. Bu nedenle Moskova, G\u00fcrcistan’da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 n\u00fcfuz kayb\u0131n\u0131n bir benzerini Ermenistan’da ya\u015famak istemiyordu. Belki de daha \u00f6nemlisi, de\u011fi\u015fen b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel konjonkt\u00fcrd\u00fc. T\u00fcrkiye’nin Asya’da artan siyasi ve ekonomik a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, Rusya’yla ilerletti\u011fi ili\u015fkiler ve ABD ile ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 siyasi sorunlar Rusya’n\u0131n Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f konusunda tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 klasik tavr\u0131 yumu\u015fatmaya zorlad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Bir ba\u015fka ifadeyle Rusya, de\u011fi\u015fen k\u00fcresel ve b\u00f6lgesel konjonkt\u00fcrde T\u00fcrkiye ile Azerbaycan’\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131na almaktan ka\u00e7\u0131nmay\u0131 daha rasyonel bir tercih olarak alg\u0131lad\u0131. Zaten Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f konusunda uluslararas\u0131 hukuk Azerbaycan’\u0131n yan\u0131ndayd\u0131. Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyi (BMGK) Ermenistan’\u0131n i\u015fgal etti\u011fi topraklardan kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 talep ediyordu. K\u0131sacas\u0131 Ermenistan her t\u00fcrl\u00fc haks\u0131zd\u0131.<\/p>\n

\u00d6ncelik Ukrayna’n\u0131n<\/b><\/h2>\n

G\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamas\u0131 gereken bir husus da Rusya’n\u0131n 2014 y\u0131l\u0131ndan itibaren Ukrayna meselesiyle me\u015fgul olmas\u0131yd\u0131. Moskova i\u00e7in birinci \u00f6ncelik bat\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvenlik sorunlar\u0131yd\u0131. Askeri a\u00e7\u0131dan g\u00fc\u00e7lenen Azerbaycan ve T\u00fcrkiye’nin er ya da ge\u00e7 Ermenistan’\u0131n i\u015fgal etti\u011fi topraklar\u0131 geri alaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin ediyordu. Bu durumun Rusya’y\u0131 Ukrayna ile Ermenistan aras\u0131nda bir tercihe zorlam\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Rus ordusunun her iki cephede ba\u015far\u0131 kazanma \u015fans\u0131 s\u0131f\u0131ra yak\u0131nd\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla askeri ko\u015fullar da Azerbaycan’dan yanayd\u0131. Ayr\u0131ca \u015funu da eklemek gerekiyor. Moskova’n\u0131n Bat\u0131 yanl\u0131s\u0131 Kadife Devrim sonucunda iktidara gelen Nikol Pa\u015finyan ile Bat\u0131’n\u0131n bu t\u00fcr m\u00fcdahalelerine kar\u015f\u0131 duran Erdo\u011fan ve Aliyev aras\u0131nda da bir tercihte bulunmas\u0131 s\u00f6z konusuydu. Her ne kadar Pa\u015finyan d\u0131\u015f politikadaki konumunu “ne Rus yanl\u0131s\u0131 ne Bat\u0131 yanl\u0131s\u0131y\u0131m; ben Ermenistan yanl\u0131s\u0131y\u0131m” s\u00f6zleriyle tan\u0131mlamaya \u00e7al\u0131\u015fsa da Moskova i\u00e7in g\u00fcvenilmez biriydi. Hal b\u00f6yle olunca, Rusya’n\u0131n Bat\u0131’da destek arayan ve sadakati tart\u0131\u015f\u0131lan Pa\u015finyan liderli\u011findeki Ermenistan u\u011fruna b\u00f6lgede y\u00fckselen iki \u00f6nemli stratejik orta\u011f\u0131 T\u00fcrkiye ve Azerbaycan’la ili\u015fkilerini riske atmas\u0131 pek ak\u0131ll\u0131ca olmazd\u0131.<\/p>\n

Ermenistan’a gelince, o tarihten hi\u00e7 ders \u00e7\u0131karmam\u0131\u015f gibi duruyor. B\u00f6lgesel ger\u00e7eklikleri referans almak yerine Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7lere bel ba\u011flaman\u0131n tarihsel tuza\u011f\u0131na yeniden d\u00fc\u015ft\u00fc. Oysa bunu yapmak yerine, reel politi\u011fe uygun hareket ederek i\u015fgal etti\u011fi topraklardan sulh yoluyla \u00e7ekilip Rusya, T\u00fcrkiye ve Azerbaycan aras\u0131nda olu\u015fturulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan i\u015f birli\u011fine kat\u0131labilirdi. En az\u0131ndan sava\u015f kaybetmek gibi b\u00fcy\u00fck bir hezimetin y\u00fck\u00fcn\u00fc omuzlar\u0131nda ta\u015f\u0131mak zorunda kalmazd\u0131. Pa\u015finyan’\u0131n Eyl\u00fcl ay\u0131 ba\u015f\u0131nda \u0130talyan La Republica’ya verdi\u011fi deme\u00e7te, Rusya’y\u0131 ele\u015ftirmesi ve ard\u0131ndan “g\u00fcvenlik konusunda Rusya’ya ba\u011f\u0131ml\u0131 olmam\u0131z stratejik bir hatayd\u0131” \u015feklinde bir ifade kullanmas\u0131, bu ba\u011flamda ge\u00e7 kalm\u0131\u015f bir tespittir. \u015eayet Pa\u015finyan iddia etti\u011fi gibi sadece ve sadece “Ermenistan yanl\u0131s\u0131” ise o zaman h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde \u00fclkesini T\u00fcrkiye ve Azerbaycan’la b\u00f6lgesel i\u015f birli\u011fine y\u00f6neltmeli. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ermenistan’\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 bunu zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda atmas\u0131 gereken ilk ad\u0131m, Ermenistan ve Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f’\u0131 birbirine ba\u011flayan La\u00e7\u0131n ve Zengezur koridoruna g\u00fcvenli ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir katk\u0131 sunmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla Pa\u015finyan bunu yapmak yerine Rusya’y\u0131 Ukrayna’da rahats\u0131z etmek gibi Kadife Devrim d\u00f6nemlerine ait stratejilere y\u00f6nelmek e\u011filimindedir. Bu, \u00e7ok ciddi bir hatad\u0131r. Zira Ermenistan’\u0131n g\u00fcvenlik mimarisi, silah ve m\u00fchimmat tedarikinde b\u00f6lge d\u0131\u015f\u0131 \u00fclkelerin fonksiyonel deste\u011fi olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bu konularda Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelere y\u00f6nelmenin Ermenistan’\u0131 telafisi g\u00fc\u00e7 ve imk\u00e2ns\u0131z hatalara s\u00fcr\u00fckleyece\u011fi ortadad\u0131r. \u00d6ncelikle Ermenistan’\u0131n \u015funu \u00e7ok iyi idrak etmesi gerekiyor. Ermenistan’\u0131n Azerbaycan kar\u015f\u0131s\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 yenilginin m\u00fcsebbibi Rusya de\u011fil bizatihi Rusya’ya ve Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelere yaslanan Ermenistan’d\u0131r. \u00d6te yandan Ermenistan’\u0131n Karaba\u011f hezimeti sonras\u0131nda Rusya ile m\u00fcttefiklik ili\u015fkilerini koparmaya y\u00f6nelik ad\u0131mlar atmaya ba\u015flamas\u0131, T\u00fcrkiye ve Azerbaycan’la i\u015f birli\u011fi formasyonlar\u0131n\u0131 a\u011f\u0131rdan almas\u0131, b\u00f6lgedeki tansiyonu y\u00fckseltici tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131 devam ettirmesi ve son olarak ABD ve AB’yi sorunlar\u0131n i\u00e7erisine \u00e7ekme y\u00f6n\u00fcnde s\u00f6zde “dengeleyici” ad\u0131mlar atmas\u0131, Ermenistan’\u0131n yak\u0131n ve uzak tarihten ders \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

ismailshn@gmail.com<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prof. Dr. \u0130smail \u015eahin \/ Band\u0131rma Onyedi Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi Pa\u015finyan’\u0131n Ermenistan i\u00e7in atmas\u0131 gereken ilk ad\u0131m, La\u00e7\u0131n ve Zengezur koridoruna g\u00fcvenli ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir katk\u0131 sunmakt\u0131r. Anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla Pa\u015finyan bunu yapmak yerine Rusya’y\u0131 Ukrayna’da rahats\u0131z etmek gibi Kadife Devrim d\u00f6nemlerine ait stratejilere y\u00f6nelmek e\u011filimindedir. Bu, \u00e7ok ciddi bir hatad\u0131r. Zira Ermenistan’\u0131n g\u00fcvenlik mimarisi, silah ve m\u00fchimmat …<\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":45622,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_joinchat":[],"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-45621","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-guncel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45621","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45621"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45621\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/45622"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45621"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=45621"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=45621"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}