<\/p>\n
Yahya D\u00fczenli duzenliyahya@gmail.com<\/p>\n
Yeni do\u011fmu\u015f bir bebe\u011fin kokusunu hi\u00e7 i\u00e7inize \u00e7ektiniz mi? Terinin kokusu akci\u011ferlerinize do-lar, i\u00e7inizi rahatlat\u0131r. Her koklad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda v\u00fccudunun terinden yay\u0131lan rayiha ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr adeta. Her kuca\u011f\u0131n\u0131za ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ayr\u0131 bir koku al\u0131rs\u0131n\u0131z ondan. Bizim gelene\u011fimizde yeni do-\u011fan \u00e7ocu\u011fun do\u011far do\u011fmaz, kunda\u011fa sarmadan annesinin kuca\u011f\u0131na verilmesi ise \u00e7ocu\u011fun annesini kokusundan tan\u0131mas\u0131 i\u00e7indir. Kokular\u0131n iki tarafl\u0131 uyu\u015fmas\u0131…<\/p>\n
Yarat\u0131lan her \u015feyin bir kokusu var. Koku, yarat\u0131c\u0131n\u0131n insanlara bah\u015fetti\u011fi b\u00fcy\u00fck bir l\u00fctuf.<\/p>\n
\u00dcstad Necip Faz\u0131l \u201cKoku\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir yaz\u0131s\u0131nda \u015funlar\u0131 s\u00f6yler:<\/p>\n
\u201cKokuyu nas\u0131l g\u00fczeliyle en eri\u015filmez, \u00e7irkiniyle de en tiksinilir bir tesir sahibi kabul etmeyeyim ki, K\u00e2inat\u0131n Efendisi bu d\u00fcnyada kendilerine sevdirilen \u00fc\u00e7 \u015feyin aras\u0131na g\u00fczel kokuyu da katar-lar. G\u00fczeli tayinde miyar koku oldu\u011fu gibi \u00e7irkini tespitte de \u00f6l\u00e7\u00fc yine o\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Annemizin s\u00fct beyaz t\u00fclbentten ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc cennet kokmaz m\u0131? Sevdi\u011fimiz eli \u00f6perken ald\u0131\u011f\u0131-m\u0131z ten kokusu\u2026<\/p>\n
Deniz kokusu, k\u0131r kokusu, toprak kokusu\u2026 Her biri mahiyetinden bir (senfoni) zenginli\u011fiyle haber veren his vas\u0131talar\u0131\u2026\u201d<\/p>\n
Peki, \u015fehrinizin kokusunu hi\u00e7 i\u00e7inize \u00e7ektiniz, hissettiniz ve ci\u011ferlerinizi onunla doldurdunuz mu?<\/p>\n
Bir \u015fehrin kokusu nas\u0131l hissedilir?<\/p>\n
<\/p>\n
Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015fehrin kokusunu alabiliyor musunuz?<\/p>\n
\u015eehrin \u00e7ocuklar\u0131 annelerini kokular\u0131ndan tan\u0131yabiliyor mu?<\/p>\n
Kel\u00e2m-\u0131 Kad\u00eem\u2019de mukaddes \u015fehir Mekke-i M\u00fckerreme\u2019den \u201c\u00fcmm-\u00fcl kur\u00e2\u201d olarak bahsedilir. Y\u00e2ni \u015fehirlerin anas\u0131. Mekke\u2019nin bu vasf\u0131 bize \u00e7ok \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyor. Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn ilk \u015fehri Mek-ke, b\u00fct\u00fcn \u015fehirlerin anas\u0131 olarak kokusunu kendinden do\u011fan b\u00fct\u00fcn \u015fehirlere ula\u015ft\u0131rmak isti-yor ama kimisi bu kokuyu alam\u0131yor, kimisi anas\u0131n\u0131n kuca\u011f\u0131na s\u0131\u011f\u0131nan bir \u00e7ocuk gibi onun s\u0131-cakl\u0131\u011f\u0131na b\u00fcr\u00fcn\u00fcyor. Kud\u00fcs, Medine, Ba\u011fdat, \u015eam, Buhara, Kahire, Semerkand, \u0130stanbul, Bur-sa gibi.<\/p>\n
\u015eehirlerimizin kokusunu \u00f6ylesine kaybettik ki \u015fehir bizim kokumuza, biz de \u015fehrimizin koku-suna yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131k. Art\u0131k koku diye bir \u2018hassa\u2019m\u0131z kalmad\u0131.<\/p>\n
Tanp\u0131nar\u2019\u0131n Bursa\u2019y\u0131 anlat\u0131rken \u201cCedlerimiz in\u015fa etmiyorlar, ibadet ediyorlard\u0131. Maddeye ge\u00e7mesini \u0131srarla istedikleri bir ruh ve imanlar\u0131 vard\u0131. Ta\u015f, ellerinde canlan\u0131yor, bir ruh par\u00e7as\u0131<\/p>\n
kesiliyordu. Duvar, kubbe, kemer, mihrap, \u00e7ini, hepsi Ye\u015fil\u2019de dua eder, Muradiye\u2019de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u2019da harekete haz\u0131r, g\u00f6klerin derinli\u011fine susam\u0131\u015f bir kartal hamlesiyle ovan\u0131n \u00fcst\u00fcn-de bekler. Hepsinde tek bir ruh terenn\u00fcm eder.\u201c dedi\u011fi ruh, muhte\u015fem medeniyet \u015fehrinin kokusudur<\/p>\n
Kad\u00eem medeniyet \u015fehirlerin kokular\u0131 uzak co\u011frafyalardan da hissedilir. Mekke\u2019nin, Medi-ne\u2019nin, Kud\u00fcs\u2019\u00fcn kokusu Buhara\u2019dan, Semerkand\u2019dan, Belh\u2019ten, Ba\u011fdat\u2019tan, \u015eam\u2019dan, Saray-bosnna\u2019dan, Kurtuba\u2019dan, \u0130stanbul\u2019dan, Bursa\u2019dan, Konya\u2019dan, Amasya\u2019dan, Trabzon\u2019dan y\u00fckselir.<\/p>\n
Bu kokuyu bug\u00fcn \u015fehirlerimizden alam\u0131yoruz. \u015eehirlerimiz yerel y\u00f6neticiler, TOK\u0130, m\u00fcteahhit-ler, siyaset\u00e7iler ve di\u011fer rant muhterisleri taraf\u0131ndan \u00f6yle hale getirildi ki art\u0131k \u015fehirlerimizin kendi \u00f6z kokular\u0131 kalmad\u0131.<\/p>\n
\u015eehirlerimiz bizi bir \u201canne s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131\u201dnda kuca\u011f\u0131na alam\u0131yor. V\u00fccuda sonradan tak\u0131lan bir pro-tez gibiyiz \u015fehirlerimizde. \u00c7ocuklu\u011fumuzu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fehri terk edip y\u0131llar sonra geri d\u00f6nd\u00fc-\u011f\u00fcm\u00fczde \u015fehrin kokusu de\u011fi\u015fiyor veya kokusunu duyam\u0131yoruz. Bu hal kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fehrimize yabanc\u0131la\u015f\u0131yor ve \u201cacaba ba\u015fka bir \u015fehre mi geldim?\u201d diye \u00fcrpererek kendimize soruyoruz.<\/p>\n
Modern zaman \u015fehirlerini beton g\u00f6kdelenler, AVM\u2019ler, rezidanslar gibi gayr-i insan\u00ee mek\u00e2nla-r\u0131n k\u00fctlelerinden yay\u0131lan koku kaplar. Bu koku \u015fehir insan\u0131nda kasveti, kaosu, huzursuzlu\u011fu, endi\u015feyi art\u0131r\u0131r. \u00dczerinize sinen bu kokunun muhataplar\u0131nda \u00e7ekici bir taraf\u0131 yoktur, aksine sizden ve \u015fehirden ka\u00e7an, uzakla\u015ft\u0131ran bir etkisi vard\u0131r.<\/p>\n
\u015eehrimizin kokusunu alam\u0131yorsak ya bizde koku alma duyusu kayb\u0131 var ya da \u015fehrimiz koku-sunu kaybetmi\u015ftir. Koku kayb\u0131 insana verilmi\u015f bir ceza, bir azap.<\/p>\n
Kimi \u015fehir tarih kokar, kimi kitap, kimi co\u011frafya, kimi tabiat,\u00a0 kimi m\u00fcze, kimi mermer, kimi mutfak, kimi sava\u015f, kimi \u00e7imento ve beton, kimi end\u00fcstriyel at\u0131klar ve yak\u0131t, kimi m\u00fczik\u2026 An-layaca\u011f\u0131n\u0131z kimi keyiflidir \u015fehirlerin kimi kasvetli. Siluetlerinden yay\u0131lan bu kokulard\u0131r onlara do\u011fru \u00e7eken veya onlardan bizi uzakla\u015ft\u0131ran.<\/p>\n
Yeni do\u011fmu\u015f \u00e7ocu\u011fun anas\u0131n\u0131n kokusuna olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 neyse, insan\u0131n da \u015fehrinin kokusuna olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 odur.<\/p>\n
\u015e\u00fcphesiz, \u015fehrin bizi \u00e7eken ve sarmalayan kokusunun da bir kayna\u011f\u0131 var, o da \u015fehrin dokusu. Dokusu yitmi\u015f, bozulmu\u015f, mutasyona u\u011fram\u0131\u015f \u015fehirlerin rayihas\u0131 da bozulmu\u015ftur. Bize anlat-t\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7bir masal kalmam\u0131\u015f bir \u015fehrin, kokusundan bile nasiplenemedi\u011fimiz bir \u015fehrin, koku-suyla birlikte dokusu da harap olmu\u015f bir \u015fehrin \u00e7aresiz yabanc\u0131lar\u0131y\u0131z art\u0131k.<\/p>\n
Dokusuyla birlikte kokusu da bozulmu\u015f bu \u015fehirde bizi ancak \u015fehrin korkusu kar\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
\u0130nsan\u00ee mek\u00e2n\u0131n bitimiyle birlikte hassalar\u0131n\u0131 da yitirmi\u015f kitlelerin \u00e2m\u00e2lar gibi koku ile bile ke\u015f-fedecekleri bir \u015fehir kalmad\u0131 art\u0131k.<\/p>\n
Her yan\u0131 y\u00f6resi estetik sefaletin destanlar\u0131yla imzalanm\u0131\u015f ve bize ger\u00e7ek hayat\u0131n an\u0131tlar\u0131 diye yutturulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan \u015fehirlerimizde, art\u0131k kandilimizin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 ayd\u0131nlatacak havaya, nefes alacak oksijene muhtac\u0131z.<\/p>\n
Bebeklerin anne kokusu, annelerin bebek kokusu, insan\u0131n\u0131n hayat kokusu alamad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fc-zende \u015fehirlerimizle birlikte kimli\u011fimiz, esteti\u011fimiz, ruhumuz, bak\u0131\u015f\u0131m\u0131z, yorumumuz, anlay\u0131-\u015f\u0131m\u0131z\u2026 velhas\u0131l bizi var eden ruh k\u00f6k\u00fcm\u00fcze ait ne varsa gaddar \u015fehir y\u0131k\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n elinde yok olmu\u015f, tarumar olmu\u015f, yitip gitmi\u015ftir<\/p>\n
Ey \u015fehrin kokusu!<\/p>\n
Ey bir zamanlar varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n ni\u015fanesi, \u015fimdi moloz y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 aras\u0131nda yatan g\u00fczel \u015fehrin g\u00fczel dokusu! Seni bir zamanlar var eden mimarlar\u0131n, sakinlerin, sahiplerin vard\u0131. \u015eimdi seni topra-\u011fa kar\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ba\u015fka mimarlar\u0131n var. Mekanik ve metalik hale getirilmi\u015f \u015fehrin fatihleri \u015fimdi onlar.<\/p>\n
Veyl olsun, koku veremeyen \u015fehirlere!<\/p>\n
Veyl olsun, \u015fehrin kokusunu alamayanlara!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Yahya D\u00fczenli duzenliyahya@gmail.com Yeni do\u011fmu\u015f bir bebe\u011fin kokusunu hi\u00e7 i\u00e7inize \u00e7ektiniz mi? Terinin kokusu akci\u011ferlerinize do-lar, i\u00e7inizi rahatlat\u0131r. Her koklad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda v\u00fccudunun terinden yay\u0131lan rayiha ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr adeta. Her kuca\u011f\u0131n\u0131za ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ayr\u0131 bir koku al\u0131rs\u0131n\u0131z ondan. Bizim gelene\u011fimizde yeni do-\u011fan \u00e7ocu\u011fun do\u011far do\u011fmaz, kunda\u011fa sarmadan annesinin kuca\u011f\u0131na verilmesi ise \u00e7ocu\u011fun annesini kokusundan tan\u0131mas\u0131 i\u00e7indir. Kokular\u0131n …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":48521,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_joinchat":[],"footnotes":""},"categories":[38,50,43],"tags":[],"class_list":["post-3439","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-guncel","category-yahya","category-yazarlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3439","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3439"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3439\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/48521"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3439"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3439"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3439"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}