{"id":3247,"date":"2014-11-25T12:03:57","date_gmt":"2014-11-25T10:03:57","guid":{"rendered":"http:\/\/akincilardergisi.com\/dergi\/?p=3247"},"modified":"2023-11-04T11:28:26","modified_gmt":"2023-11-04T08:28:26","slug":"toki-icad-oldu-sehir-bozuldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/toki-icad-oldu-sehir-bozuldu\/","title":{"rendered":"TOK\u0130 \u0130CAD OLDU \u015eEH\u0130R BOZULDU\u2026"},"content":{"rendered":"<p>Yahya D\u00fczenli<\/p>\n<p><a href=\"mailto:duzenliyahya@gmail.com\">duzenliyahya@gmail.com<\/a><\/p>\n<p>Eskiden \u015fehirler devlet veya krallar\/padi\u015fahlar taraf\u0131ndan kurulur, in\u015fa ve imar edilirdi. \u015eimdilerde devlet ve ayg\u0131tlar\u0131 taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131l\u0131p, ifsat ve imha ediliyor. Ni\u00e7in? \u00c7\u00fcnk\u00fc, eskilerin \u201c\u015fehir tasavvuru\u201d vard\u0131. \u00d6ncelikle tebaalar\u0131n\u0131n\/halklar\u0131n\u0131n ya\u015fayacaklar\u0131 ve kendilerini ait hissedecekleri, orada olduklar\u0131 i\u00e7in kendisiyle iftihar edecekleri-\u00f6v\u00fcnecekleri, hatta \u015fehre m\u00e2n\u00e2 kazand\u0131ran de\u011ferlerle kendilerini di\u011fer \u015fehirlerden ve \u015fehirlilerden \u00fcst\u00fcn tutacaklar\u0131 bir \u201c\u015fehir aidiyetleri\u201d bulunuyordu. Tarihten bug\u00fcne ula\u015fm\u0131\u015f kad\u00eem \u015fehirler b\u00f6ylesine <strong>mensubiyet havzalar\u0131<\/strong>yd\u0131.<\/p>\n<p>\u0130n\u015fa edili\u015f felsefeleri, kurulu\u015f referanslar\u0131 farkl\u0131 da olsa mesela Roma, Kud\u00fcs, Ba\u011fdat, Buhara, \u0130stanbul b\u00f6yledir. Kibrin zirveye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 Roma vatanda\u015f\u0131 i\u00e7in <em>\u201cHer yol Roma\u2019ya \u00e7\u0131kar\u201d<\/em>. Bizim kad\u00eem medeniyet \u015fehirlerimizin insan\u0131 i\u00e7in de <em>\u201cb\u00fct\u00fcn \u00f6teki topraklardan daha \u00e7ekici, ya\u015fanmaya de\u011fer bir yer\u201d<\/em>dir ait olduklar\u0131 \u015fehir.<\/p>\n<p>\u015eimdilerde ise insano\u011flu \u201cyer\u201dini kaybetti, ihtiraslar\u0131yla yata\u011f\u0131n\u0131 imha etti. Haf\u0131zas\u0131 i\u015fgal ve istil\u00e2ya u\u011frad\u0131. Art\u0131k \u201cya\u015fanmaya de\u011fer\u201d \u015fehir tasavvuru da yok.<\/p>\n<p>Onun i\u00e7in de bug\u00fcn, hayatiyeti\/b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc yok edilmi\u015f, son mek\u00e2n kal\u0131nt\u0131lar\u0131yla can \u00e7eki\u015fen kad\u00eem \u015fehirlerimizin derin sessizli\u011finin dilini anlayam\u0131yor, onlar\u0131 yeniden hayata d\u00f6nd\u00fcrecek, mek\u00e2nlar\u0131yla yenileyecek ve \u201czaman\u0131n ruhu\u201dyla ahenkli \u015fehirler kuram\u0131yoruz.<\/p>\n<p>\u015eehir kurmakta m\u00e2hir bir \u00fclke ve toplumun b\u00fct\u00fcn \u015fehir damarlar\u0131n\u0131n kurutulmas\u0131 nas\u0131l izah edilebilir?<\/p>\n<p>Bu sorunun cevab\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde<strong>\u201cidrak kanallar\u0131n\u0131n iltihaplanmas\u0131,t\u0131kanmas\u0131\u201d <\/strong>\u00a0ve <strong>\u201cg\u00fcc\u00fcn kullan\u0131m\u0131\u201d<\/strong> ile ilgili\u2026<\/p>\n<p>Bu konuda M.\u00d6. V. yy.da ya\u015fayan Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs\u2019le ilgili \u015fu hik\u00e2ye me\u015fhurdur. Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs \u00f6\u011frencileriyle bir da\u011f\u0131n ete\u011finde dola\u015f\u0131rken a\u011flayan bir kad\u0131n g\u00f6r\u00fcr. Kad\u0131na yakla\u015f\u0131r ve \u201cni\u00e7in a\u011flad\u0131\u011f\u0131\u201dn\u0131 sorar. Kad\u0131n: <em>\u201cBurada bir kaplan var. \u00d6nce kocam\u0131, sonra kay\u0131npederimi, sonra da o\u011flumu par\u00e7alad\u0131, \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u201d <\/em>der<em>.<\/em> Bunun \u00fczerine Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs, <em>\u201cPeki ni\u00e7in buradan ba\u015fka bir yere gitmiyorsun?\u201d <\/em>deyince kad\u0131n \u015fu cevab\u0131 verir: <em>\u201cBurada kaplandan daha tehlikeli olan devlet yok, ben devlet olan yere gitmem.\u201d<\/em> Bu cevap \u00fczerine Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs: <em>\u201cG\u00f6r\u00fcyorsunuz. Devlet kaplandan daha tehlikeli olabiliyor, bunu unutmay\u0131n!\u201d<\/em> der.<\/p>\n<p>Bu \u00f6rne\u011fin \u015fehir kurma yahut y\u0131kma ile ne al\u00e2kas\u0131 var?<\/p>\n<p>Devletin \u201ckonut \u00fcretme ayg\u0131t\u0131\u201d TOK\u0130 eliyle \u015fehirlerimizi ne hale getirdi\u011fini ve \u015fehir olmaktan ne kadar uzakla\u015ft\u0131r\u0131p beton mezarl\u0131klar\u0131na \u00e7evirdi\u011fini g\u00f6rd\u00fck\u00e7e yukar\u0131daki hik\u00e2yeyi hat\u0131rlamamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n<p>\u00d6nce b\u00fct\u00fcn \u015fehirleri istil\u00e2 eden gecekondulara ses \u00e7\u0131karmayarak ifsat eden, sonra da \u201ckentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u201d kas\u0131rgas\u0131yla \u0131slah etmek i\u00e7in yola \u00e7\u0131kan ama y\u0131k\u0131p s\u00fcp\u00fcren devlet ayg\u0131t\u0131 TOK\u0130, yerlerine dikti\u011fi <strong>beton tabutluklar <\/strong>\u015feklindeki <strong>insan silolar\u0131<\/strong>yla \u015fehir diye bir \u015fey b\u0131rakmad\u0131. Kendisini kutsayan ve yapt\u0131klar\u0131yla \u00f6v\u00fcnen bir h\u00fck\u00fcmet-devletin varl\u0131\u011f\u0131 da hi\u00e7bir itiraza, ele\u015ftiriye tahamm\u00fcl edemeyen bir <strong>g\u00fc\u00e7 zehirlenmesi<\/strong>ne yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n<p>T\u0131pk\u0131 bir v\u00fccuda enjekte edilen vir\u00fcs\u2019\u00fcn v\u00fccudun tamam\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6kertmesi gibi, TOK\u0130\u2019nin de co\u011frafyan\u0131n kalpleri olan \u015fehirlerimizde yapt\u0131\u011f\u0131 uygulamalar vir\u00fcs etkisiyle t\u00fcm \u015fehirlerimizin b\u00fcnyesini \u00e7\u00f6kertti.<\/p>\n<p>Devlet g\u00fcc\u00fc, siyas\u00ee istikrar ve sahip oldu\u011fu imk\u00e2n ve f\u0131rsatlarla TOK\u0130, \u015fehirlerimizde yeni bir in\u015fa ve ihya d\u00f6nemi a\u00e7abilecekken, ne ac\u0131d\u0131r ki ifsat ve imha d\u00f6neminin a\u00e7\u0131lmas\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti. \u00a0\u00d6yle bir \u00f6nc\u00fcl\u00fck ki, TOK\u0130\u2019nin <em>\u015fehir seyyi\u00e2t<\/em>lar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce vah\u015fi kapitalizmin <strong><em>ya\u015fanmaya de\u011fer hayat<\/em><\/strong>a zemin olmu\u015f bu topraklarda bile \u201cinsans\u0131z evler\u201d in\u015fa etti\u011fini de hayretle g\u00f6rm\u00fc\u015f olduk.<\/p>\n<p>Hastahane morglar\u0131nda dizili tabutlar gibi istif edilmi\u015f beton silolar\u0131ndan ibaret <strong><em>\u201cTOK\u0130\u2019nin \u015fehirleri\u201d<\/em><\/strong>ni g\u00f6rd\u00fck\u00e7e edebiyat\u0131m\u0131z\u0131n efsanev\u00ee kahraman\u0131 K\u00f6ro\u011flu\u2019nun <strong>\u201ct\u00fcfek icad oldu mertlik bozuldu\u201d<\/strong> m\u0131sra\u0131n\u0131 da hat\u0131rl\u0131yoruz.<\/p>\n<p>Zihnimizde K\u00f6ro\u011flu\u2019nun bu me\u015fhur m\u0131sra\u0131 yank\u0131lanadursun, buradan kendisine bir sitemde-serzeni\u015fte bulunal\u0131m:\u00a0 <em>\u201cE\u011fer bu m\u0131sra-\u0131 berceste\u2019yi o g\u00fcr sad\u00e2 ile \u00e2leme salmasayd\u0131n, <\/em><\/p>\n<p><em>5 y\u00fcz y\u0131l sonra kendimizi \u2018ya\u015fanmaya de\u011fer bir \u015fehir\u2019de ya\u015f\u0131yor zannedecektik. Ni\u00e7in bu hakikati if\u015fa ve ilan ettin! Hem il\u00e2n ettin de ne oldu? N\u00e2merdlerin azmini ve say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rmaktan ba\u015fka? N\u00e2merdler y\u00e2ni bizi beton tabutluklara mahk\u00fbm edenler!\u201d<\/em><\/p>\n<p>Bizim Ko\u00e7yi\u011fit K\u00f6ro\u011flu&#8217;nun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc al\u00e2met kar\u015f\u0131s\u0131nda hakikati b\u00fct\u00fcn trajik \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla ifade etmesinin \u00fczerinden 500 y\u0131l ge\u00e7ti. Ama onun <em>\u201c\u00e2leme D\u00e2vut gibi sald\u0131\u011f\u0131 \u00e2v\u00e2zesi\u201d<\/em> h\u00e2l\u00e2 ger\u00e7eklik ifade ediyor ve ge\u00e7erlili\u011fini koruyor.<\/p>\n<p><em>\u201cDa\u011flardan vazge\u00e7emeyen\u201d<\/em> K\u00f6ro\u011flu belki de \u015fehre bakt\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bu \u2018yeni icad\u2019 kar\u015f\u0131s\u0131nda hayrete d\u00fc\u015ferek bu s\u00f6z\u00fc s\u00f6ylemi\u015fti. \u015eehirlerimizin bug\u00fcn\u00fcn\u00fc g\u00f6rseydi belki de \u015f\u00f6yle hayk\u0131r\u0131r ve hay\u0131flan\u0131rd\u0131:<em>\u201cTOK\u0130 ic\u00e2d oldu \u015fehir bozuldu!\u201d<\/em><\/p>\n<p>\u00c7a\u011fda\u015f \u201cBolu Beyleri\u201d ferman buyurdu: \u201c<strong>Bundan b\u00f6yle \u015fehr\u00fcnh\u00fck\u00fcmferm\u00e2s\u0131ben\u00fcm! Olmaya ki \u015fehir-i kad\u00eem, irfan \u00fc idrak \u00fc in\u015fa\u2019danbahsedes\u00fcz!\u201d<\/strong><\/p>\n<p>TOK\u0130, <em>Bolu Beyi kibri<\/em>nin zehiriyle \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 seferde b\u00fct\u00fcn \u015fehirleri radyasyon tank\u0131na \u00e7evirdi. Sa\u00e7\u0131lan radyasyonlar yay\u0131lmaya devam ediyor. \u015eimdilerde Ba\u015fbakan\u2019dan duyup ezberledi\u011fi <strong><em>\u201cyatay mimari\u201d<\/em><\/strong> de i\u00e7i bo\u015f il\u00e2\u00e7 kutusu gibi \u015fifa ihtiva etmiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc nesillere sar\u00ee bir radyasyon etkisi b\u0131rakt\u0131 \u015fehirlerimizde. Diktiklerini yat\u0131rmakla g\u00fcnahlar\u0131 affolamayacak! \u00c7\u00fcnk\u00fc <strong>bug\u00fcnk\u00fc ve gelecek nesillerin cem\u00e2lini, g\u00fczel \u015fehir g\u00f6rme hassalar\u0131n\u0131 tahrip ettiler, \u015fehir tasavvurlar\u0131n\u0131 yok ettiler.<\/strong><\/p>\n<p>Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn emanet edildi\u011fi insano\u011flu (K\u00f6ro\u011flu\u2019nun diliyle) <strong>n\u00e2merdlikte o kadar ileri gidiyor ki <\/strong>hilkat, tabiat tan\u0131m\u0131yor, \u00f6n\u00fcne gelen her \u015feyi \u00e7elik yarat\u0131klar\u0131n di\u015flileriyle de\u015fiyor, yerine doldurdu\u011fu betonlarla insan\u0131 h\u00fccrelere hapsediyor! \u0130nsano\u011flu dayakaland\u0131\u011f\u0131 \u201chis iptali\u201dnin fark\u0131nda olmadan bitkisel hayat s\u00fcren canl\u0131lar gibi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n<p>Hissiy\u00e2t\u0131m\u0131z\u0131 ifade etmektir murad\u0131m\u0131z, betona husumet gibi bir abesle i\u015ftigal de\u011fil!<\/p>\n<p>TOK\u0130\u2019nin i\u015fledi\u011fi <em>\u201c\u015fehir cinayetleri\u201d <\/em>kar\u015f\u0131s\u0131nda K\u00f6ro\u011flu gibi <em>\u201cferman padi\u015fah\u0131nsa da\u011flar bizimdir\u201d<\/em> deyip \u015fehirden ka\u00e7\u0131p da\u011fa m\u0131 \u00e7\u0131ksak?<\/p>\n<p>Hani, daha \u00f6nce bir yaz\u0131m\u0131zda s\u00f6ylemi\u015ftik ya: <strong><em>\u201cKurt bunal\u0131nca \u015fehre iner, kul bunal\u0131nca da\u011fa \u00e7\u0131kar!\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Da\u011flar\u0131 da ifsat ettiler\u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yahya D\u00fczenli duzenliyahya@gmail.com Eskiden \u015fehirler devlet veya krallar\/padi\u015fahlar taraf\u0131ndan kurulur, in\u015fa ve imar edilirdi. \u015eimdilerde devlet ve ayg\u0131tlar\u0131 taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131l\u0131p, ifsat ve imha ediliyor. Ni\u00e7in? \u00c7\u00fcnk\u00fc, eskilerin \u201c\u015fehir tasavvuru\u201d vard\u0131. \u00d6ncelikle tebaalar\u0131n\u0131n\/halklar\u0131n\u0131n ya\u015fayacaklar\u0131 ve kendilerini ait hissedecekleri, orada olduklar\u0131 i\u00e7in kendisiyle iftihar edecekleri-\u00f6v\u00fcnecekleri, hatta \u015fehre m\u00e2n\u00e2 kazand\u0131ran de\u011ferlerle kendilerini di\u011fer \u015fehirlerden ve \u015fehirlilerden \u00fcst\u00fcn tutacaklar\u0131 &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":48521,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_joinchat":[],"footnotes":""},"categories":[38,50,43],"tags":[],"class_list":["post-3247","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-guncel","category-yahya","category-yazarlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3247"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3247\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/48521"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}