Yahya D\u00fczenli
\nduzenliyahya@gmail.com<\/p>\n
Ge\u00e7mi\u015f ola\u2026
\nVeya \u201cBa\u2019de harab-\u00fcl Basra\u2026\u201d<\/p>\n
TOK\u0130 Ba\u015fkan\u0131 ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde “2023’e Do\u011fru TOK\u0130 ve Gelece\u011fin \u015eehirleri” konulu bir toplant\u0131da yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada \u201cT\u00fcrkiye’de ciddi manada sa\u011fl\u0131kl\u0131 konut a\u00e7\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu\u201dnu ve \u201c\u0130nsanlar\u0131n art\u0131k sadece ev de\u011fil ya\u015fam alanlar\u0131 arad\u0131\u011f\u0131\u201dn\u0131 ifade ettikten sonra, \u201cYatay mimariye ge\u00e7i\u015f yapaca\u011f\u0131z. Bundan sonraki b\u00fct\u00fcn yap\u0131lanmam\u0131z\u0131 bunun \u00fczerine in\u015fa edece\u011fiz\u2026 Bir y\u0131l sonra yeni projelerimizi sizler de g\u00f6receksiniz. Bizim kadim \u015fehirlerimiz nitelikli konutlar\u0131 hakediyor\u2026 Mahalle konseptiyle projeler yapaca\u011f\u0131z\u2026\u201d demi\u015f. <\/p>\n
\u0130lk bak\u0131\u015fta olduk\u00e7a iddial\u0131 bu l\u00e2flara, sokak a\u011fz\u0131yla \u201chel\u00e2l olsun!\u201d diyece\u011finiz geliyor. Demek ki TOK\u0130 nihayet insanlar\u0131n \u201cs\u0131\u011f\u0131nt\u0131\u201d de\u011fil \u201cya\u015fam alanlar\u0131\u201d arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etti de g\u00fcnahlar\u0131ndan t\u00f6vbe ediyor diye d\u00fc\u015f\u00fcneceksiniz.<\/p>\n
Yahut bu s\u00f6zleri masum bir itirafname olarak okuyabilirsiniz. Ancak, TOK\u0130 tarihini 12 y\u0131ll\u0131k siyas\u00ee iktidar\u0131n \u00e7evre ve \u015fehircilik tarihi olarak inceledi\u011finizde, g\u00f6rece\u011finiz \u015fey, ‘\u015fehirlerimizin toplu konut ad\u0131na i\u015fgal ve ifsad\u0131, kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ad\u0131na da imhas\u0131’ olacakt\u0131r.<\/p>\n
Bu s\u00f6zlere hem tebess\u00fcm ediyor, hem de \u00fcrperiyoruz. <\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc, insan\u0131n i\u015fledi\u011fi su\u00e7lar\u0131 itirafta, nedamette bile tavr\u0131, tarz\u0131 ve zamanlamas\u0131 \u00f6nemli. <\/p>\n
TOK\u0130, uygulamalar\u0131na y\u00f6nelik yo\u011fun ele\u015ftiriler kar\u015f\u0131s\u0131nda bu tip a\u00e7\u0131klamalar\u0131 zaman zaman yap\u0131yor. Bir y\u0131l \u00f6nce de \u201cSel\u00e7uklu evleri yapaca\u011f\u0131z\u201d \u015feklinde garip a\u00e7\u0131klamalar yapm\u0131\u015ft\u0131. Bug\u00fcne kadar modern zamanlara ta\u015f\u0131nan bir Sel\u00e7uklu evi g\u00f6rmedik. TOK\u0130 marifetiyle, h\u00fck\u00fcmetin de \u201colur\u201d damgas\u0131yla, Sel\u00e7uklu\u2019dan kalan baz\u0131 abidelerdeki geometrik \u015fekilleri insana kasvet veren TOK\u0130 imalatlar\u0131na koydunuz mu Sel\u00e7uklu binas\u0131 in\u015fa etmi\u015f oluyor herhalde (!)<\/p>\n
Ortada ne Sel\u00e7uklu\u2019nun evi ne de \u015fehir tasar\u0131m\u0131 kalmam\u0131\u015fken, s\u0131rf ele\u015ftirilerden s\u0131yr\u0131lmak ve iktidar\u0131n \u201c\u015fehir s\u00f6ylevleri\u201dne yeni \u201c\u00e7e\u015fniler katmak\u201d i\u00e7in yap\u0131lan bu garip a\u00e7\u0131klamalara \u015fimdi de yukar\u0131dakiler ekleniyor.<\/p>\n
\u015eehir, de\u011fer ve medeniyet ad\u0131na harcanmam\u0131\u015f, t\u00fcketilmemi\u015f, eskitilmemi\u015f ne varsa pazara s\u00fcren bir zihniyet bu kez de art\u0131k neredeyse kalmam\u0131\u015f tarih\u00ee \u015fehir mek\u00e2nlar\u0131n\u0131n isimlerini kavram olarak yalama ediyor, tahrif ediyor. Mahalle, mimari, kad\u00eem \u015fehirlerimiz, vs. vs. <\/p>\n
Yapt\u0131\u011f\u0131 \u201ctoplu konut\u201dlarla mahalle diye insan\u00ee bir yerle\u015fim mek\u00e2n\u0131 b\u0131rakmayan TOK\u0130, d\u00fcnya \u015fehir tarihine \u201cT\u00fcrk \u015fehir harabeleri\u201d ve \u201cTOK\u0130 garabetleri\u201d \u015feklinde \u00f6nemli materyallerle ge\u00e7ecektir. Bunlar \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan bilim adamlar\u0131 da herhalde nas\u0131l olup da \u015fehir ve mimar\u00ee zenginli\u011fi ve derinli\u011fi olan bir toplumun b\u00f6ylesine garabetleri \u00fcretebildi\u011fine, b\u00f6ylesi kurumlara tahamm\u00fcl edebildi\u011fine hayret edecekler ve i\u015fin i\u00e7inden \u00e7\u0131kamayacaklard\u0131r. <\/p>\n
TOK\u0130 Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131, t\u0131pk\u0131 bir kanser vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn metastastan \u00f6nceki \u201c\u00f6nlenebilir\u201d bir devrede fark edilebilecek iken, hastal\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemsememeye benziyor. Bir\u00e7ok il\u00e2c\u0131n hasta \u00fczerinde bir kobay gibi denenmesi gibi, TOK\u0130’nin kuruldu\u011fu g\u00fcnden bu tarafa, \u00f6zellikle de 12 y\u0131ld\u0131r \u015fehirlerimizi nas\u0131l bir \u201ckobay laboratuvar\u0131\u201dna \u00e7evirdi\u011fini deh\u015fetle g\u00f6r\u00fcyoruz. G\u00f6rmekle kalm\u0131yor, bu laboratuvarlardan yay\u0131lan \u015fehir at\u0131klar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u015fehirlerimize yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131na da \u015fahit oluyoruz. <\/p>\n
B\u00fct\u00fcn sermayesini bo\u015fa harcam\u0131\u015f, bir mirasyedi gibi t\u00fcketmi\u015f, ifl\u00e2s etmi\u015f, art\u0131k hi\u00e7 kimsenin y\u00fcz\u00fcne bakamayacak hale gelmi\u015f bir t\u00fcccar\u0131n bir s\u00fcre ortalarda g\u00f6r\u00fcnmeyip, yeniden g\u00fcven kazanmak i\u00e7in birden bire ortaya \u00e7\u0131k\u0131p vaadlerde bulunmas\u0131 gibi TOK\u0130\u2019nin bu \u201cyatay mimariye ge\u00e7i\u015f yapaca\u011f\u0131z\u2026\u201d ilan\u0131na g\u00fcvenmek ve inanmak da m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc, elindeki devlet sermayesini \u00e7ok k\u00f6t\u00fc kullanm\u0131\u015f, 81 ilde yapt\u0131klar\u0131n\u0131 \u201cPlanl\u0131 kentle\u015fme ve konut \u00fcretimi seferberli\u011fi kapsam\u0131nda 100 bin n\u00fcfuslu 24 adet \u015fehir demektir\u201c \u015feklinde sirkatini kahramanl\u0131k olarak ilan eden bir kurumdan yeni bir tav\u0131r, yeni \u015fahsiyet, yeni bir \u015fehir idraki beklemek bo\u015f hayal ve kendimizi oyalamak olur!<\/p>\n
\u00d6nemli bir yanl\u0131\u015f da \u015furada: Kim ak\u0131l verdiyse veya hangi imaj yap\u0131c\u0131 bulduysa, yeni bir fikir ke\u015ffetmi\u015f gibi, hen\u00fcz g\u00f6klerin ifsad\u0131na imk\u00e2n bulamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, yery\u00fcz\u00fcne musallat olma ama\u00e7l\u0131 \u201cyatay mimari\u201d bulu\u015fu da yeni ifsatlar i\u00e7in bir yol haritas\u0131 olsa gerek. Sadece dudak tiryakili\u011finin verdi\u011fi keyifle, b\u00fct\u00fcn bir \u015fehir konseptini, kendilerinin de ne id\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bilmedikleri yatay mimariye y\u00fcklemek de, kurban\u0131n son nefesinden \u00f6nceki canl\u0131l\u0131k emaresi gibi, son bir hamle ile ani refleks g\u00f6sterilerinden olsa gerek\u2026 <\/p>\n
\u015eehirlerimizde dikey istil\u00e2dan sonra \u015fimdi de (e\u011fer kald\u0131 ise) yatak istilan\u0131n ayak sesleri geliyor\u2026 Yetmedi nitelikli konutlar ve mahalle konsepti\u2026 Peki hangi birikim, hangi \u015fehir idraki, hangi medeniyet tasavvuru ve hangi fikr\u00ee derinlikle? Yatay veya dikey yap\u0131la\u015fmadan \u00f6nce metropollerin bug\u00fcnk\u00fc kaosundan nas\u0131l kurtulaca\u011f\u0131 ve eski mahalle k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc nas\u0131l yakalayacak, bug\u00fcne nas\u0131l ta\u015f\u0131yacak, nas\u0131l bir mahalle kuracak ve birlikte nas\u0131l ya\u015fayaca\u011f\u0131z?<\/p>\n
TOK\u0130 herhalde kendi mahsul\u00fc \u201cnitelikli konutlar\u201d\u0131n toplam\u0131ndan ibaret kuraca\u011f\u0131 mahalleye uygun insan ve aile tipini de bulup yerle\u015ftirecektir. Y\u00e2ni dememiz o ki; TOK\u0130 icad edece\u011fi bir insan t\u00fcr\u00fcn\u00fc \u201cnitelikli konutlar\u201d\u0131na dolduracak ve \u201cyatay mahalle konsepti\u201dni olu\u015fturacakt\u0131r (!)<\/p>\n
Muhtemeldir ki TOK\u0130 Ba\u015fkan\u0131, Ba\u015fbakan Davuto\u011flu\u2019nun Ak Parti Kongresi\u2019nde yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmadaki \u201cyatay mimari\u201d s\u00f6yleminden ilhamla bu a\u00e7\u0131klamay\u0131 yapm\u0131\u015f. <\/p>\n
Art\u0131k \u00e7ok ge\u00e7\u2026 Eski harabeler \u00fczerinde yeni bir ba\u015flang\u0131\u00e7 da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. <\/p>\n
\u00c7ok ge\u00e7 \u00e7\u00fcnk\u00fc; \u015fehirlerimiz TOK\u0130 zihniyetiyle \u00f6ylesine ifsat ve imha edildi ki, TOK\u0130\u2019nin bu zihniyetinden vazge\u00e7ip yeni bir zihniyete b\u00fcr\u00fcnmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil..<\/p>\n
Yeni bir ba\u015flang\u0131\u00e7 da \u00e7ok zor \u00e7\u00fcnk\u00fc; tarih, \u015fehir ve medeniyet idraki bulunmayan, \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f, yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f, kendi tarih\u00ee \u015fehir k\u00fclt\u00fcr ve envanterinden habersiz bir kurumun mensuplar\u0131ndan yeni bir \u015fehir idraki, konsepti beklemek k\u00f6rden renk k\u00fclliyat\u0131, sa\u011f\u0131rdan \u015fark\u0131 repertuar\u0131 istemek kadar abes\u2026<\/p>\n
TOK\u0130, Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n a\u011fz\u0131ndan bu \u201cb\u00fcy\u00fck iddias\u0131\u201dn\u0131 temellendirmek ve ger\u00e7ekle\u015ftirmek istiyorsa, \u00f6ncelikle kendisinin bir idrak sterilizasyonu yapmas\u0131n\u0131, rahmetli muhakkik mimar Turgut Cansever\u2019in \u015fu kitaplar\u0131n\u0131 titizlikle ve p\u00fcr dikkat okumas\u0131n\u0131, hazmetmesini tavsiye ediyoruz:<\/p>\n
Kubbeyi Yere Koymamak, \u0130slam\u2019da \u015fehir ve Mimari, Osmanl\u0131 \u015eehri, \u0130stanbul\u2019u Anlamak, Ev ve \u015eehir, Mimar Sinan, Habitat II Konferans\u0131 \u0130\u00e7in \u015eehir ve Konut \u00dczerine D\u00fc\u015f\u00fcnceler, Yeni \u015eehirler ve Pilot \u015eehir Uygulamas\u0131\u2026<\/p>\n
Art\u0131k vakit \u00e7ok ge\u00e7\u2026 Fakat TOK\u0130 bunlar\u0131 zaman-yo\u011fun okuyup e\u011fer idrak edebilirse, ifsat olmu\u015f zihniyetin metastas halini ya\u015fayan \u015fehirlerimizde belki bir umut \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 belirebilir.<\/p>\n
Ey TOK\u0130 !
\nEy \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131!<\/p>\n
\u2022\tNe m\u00fcthi\u015f bir imk\u00e2n ve f\u0131rsat\u0131 ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda bile de\u011filsin!
\n\u2022\t\u015eehir ve mimar\u00ee\u2019de de bir tecd\u00eed d\u00f6nemi a\u00e7\u0131labilecekken, (\u00dcstad Necip Faz\u0131l\u2019\u0131n deyimiyle) \u201cg\u00fcne\u015fi ceketinin astar\u0131 i\u00e7inde kaybetmi\u015f\u201d olman\u0131n \u015fuursuzlu\u011funu ya\u015f\u0131yorsun!
\n\u2022\t\u201cNeyi kaybetti\u011fi\u201dnin idrakinde olmad\u0131\u011f\u0131n i\u00e7in \u201cneyi araman gerekti\u011fi\u201dni de bilmiyorsun!
\n\u2022\tAllah\u2019\u0131n l\u00fctfetti\u011fi 12 y\u0131ll\u0131k hakim bir siyasi iktidara ra\u011fmen maalesef ne \u00fclkesine, ne b\u00f6lgesine ne de d\u00fcnyaya tarih\u00ee \u015fehir ve mimari birikimini g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ta\u015f\u0131yan, dinamik, estetik ve ya\u015fanabilir bir \u015fehir modeli ortaya koyamad\u0131n!<\/p>\n
Hi\u00e7bir ikaz ve tavsiyeye kap\u0131 aralamayan TOK\u0130 ile \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131 ilgilileri belki Ba\u015fbakan Ahmet Davuto\u011flu\u2019nun \u201cD\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc itibariyle medeniyete \u00f6nc\u00fcl\u00fck etme ve onun ruhunu bar\u0131nd\u0131rma konumuna ya da iddias\u0131na sahip \u015fehirler\u201d dedi\u011fi \u015fehirlerin nereler oldu\u011fu ve \u201cnas\u0131l\u201d\u0131na ili\u015fkin bir idrak zorlamas\u0131 ya\u015farlar!<\/p>\n
Davuto\u011flu Ba\u015fbakan Ba\u015fdan\u0131\u015fman\u0131-B\u00fcy\u00fckel\u00e7i\u2019li\u011fi s\u0131ras\u0131nda bir sempozyum\u2019a sundu\u011fu tebli\u011finde de \u201cZihniyet parametrelerinin mek\u00e2na yans\u0131malar\u0131 en do\u011frudan bir \u015fekilde \u015fehir yap\u0131lar\u0131nda tecess\u00fcm eder. \u015eehirler bir anlamda medeniyeti olu\u015fturan zihniyetin tarihi sahneye aksedi\u015fidir\u201c diyor. Ba\u015fbakan Davuto\u011flu\u2019nun bu \u00f6nemli tespitini ba\u015fta TOK\u0130 ve \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131 olmak \u00fczere nas\u0131l idrak edip i\u00e7selle\u015ftirecekleri \u015f\u00fcpheli. Bu anlamda Ba\u015fbakan Davuto\u011flu\u2019nun i\u015fi epey zor. Her \u015feyden \u00f6nce \u201c\u00e7evre ve \u015fehircilik\u201dte bir zihniyet temizli\u011fi gerekiyor. Ba\u015fbakan\u2019\u0131n en b\u00fcy\u00fck talihsizli\u011fi, \u015fehir ve medeniyet temelli \u201ckavramsal dil ve muhtevas\u0131\u201dn\u0131 anlayacak kadrolardan mahrum olmas\u0131. G\u00f6r\u00fcnen o ki, ortada ta\u015fla\u015fm\u0131\u015f bir skolastik \u015fehir zihniyeti var. Davuto\u011flu kendi \u015fehir tasavvurunu siyas\u00eelere, yerel y\u00f6neticilere ve b\u00fcrokratlara ya kabul ettirecek ve uygulamaya ge\u00e7irecek, veya \u015fehre dair tasavvurlar\u0131 zihin konforu olarak kalacak. <\/p>\n
Soka\u011f\u0131n, caddenin, mahallenin ve \u015fehrin \u201cbizcesi\u201dni kaybettik\u2026 Kaybettiklerimizi anlayabiliyorsak onlara yeniden nas\u0131l sahip olabilece\u011fimizi de anlayabilece\u011fiz.<\/p>\n
TOK\u0130, \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile \u0130ktidar\u0131n \u015eehircilik Politikalar\u0131na dair daha s\u00f6yleyeceklerimiz var\u2026 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Yahya D\u00fczenli duzenliyahya@gmail.com Ge\u00e7mi\u015f ola\u2026 Veya \u201cBa\u2019de harab-\u00fcl Basra\u2026\u201d TOK\u0130 Ba\u015fkan\u0131 ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde “2023’e Do\u011fru TOK\u0130 ve Gelece\u011fin \u015eehirleri” konulu bir toplant\u0131da yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada \u201cT\u00fcrkiye’de ciddi manada sa\u011fl\u0131kl\u0131 konut a\u00e7\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu\u201dnu ve \u201c\u0130nsanlar\u0131n art\u0131k sadece ev de\u011fil ya\u015fam alanlar\u0131 arad\u0131\u011f\u0131\u201dn\u0131 ifade ettikten sonra, \u201cYatay mimariye ge\u00e7i\u015f yapaca\u011f\u0131z. Bundan sonraki b\u00fct\u00fcn yap\u0131lanmam\u0131z\u0131 bunun \u00fczerine in\u015fa edece\u011fiz\u2026 …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":48521,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_joinchat":[],"footnotes":""},"categories":[38,50,43],"tags":[],"class_list":["post-2971","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-guncel","category-yahya","category-yazarlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2971","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2971"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2971\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/48521"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2971"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2971"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2971"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}