\u00c7ar\u015famba g\u00fcnk\u00fc yaz\u0131m\u0131z\u0131 bitirirken Terakkiperver Cumhuriyet F\u0131rkas\u0131n\u0131n, “T\u00fcrkiye siyasetinde \u00e7ok partili bir siyasi hayat s\u00f6z konusu” izlenimini vermek i\u00e7in kuruldu\u011funu belirtmi\u015ftik. Son olarak as\u0131l olanlar\u0131n bundan sonra oldu\u011funu belirtmi\u015ftik. Bug\u00fcn kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerden devam edelim…<\/p>\n
Terakkiperver Cumhuriyet F\u0131rkas\u0131 kurulduktan sonra iktidarda olan CHP’nin politikalar\u0131n\u0131! g\u00f6lgede b\u0131rakacak derecede pop\u00fcler oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olacak ki kurucu lider Mustafa Kemal taraf\u0131ndan riskli bulunmu\u015f\u00a0 ve \u015eeyh Said isyan\u0131 bahane edilerek, Takriri S\u00fckun ile 1925’te feshedildi. B\u00f6ylelikle \u00e7ok partili siyasi hayata ge\u00e7i\u015f denemesi ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lanm\u0131\u015f oldu. T\u00fcrkiye tekrar bat\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcnde diktat\u00f6r, tek parti ile y\u00f6netilen KEMAL’\u0130N \u00dcLKES\u0130 konumuna geri d\u00f6nm\u00fc\u015f oldu.<\/p>\n
1925’ten sonra 5 y\u0131l boyunca yani 1930’a kadar yine CHP ile tek parti d\u00f6nemi devam etti. Mustafa Kemal ikinci kez \u00e7ok partili hayat ge\u00e7i\u015f denemesi i\u00e7in kollar\u0131 s\u0131vam\u0131\u015ft\u0131. \u00d6yle ki Bat\u0131 \u00e7ok partili siyasi hayat\u0131 destekliyor, hem de tek partili siyasi hayat\u0131 5 y\u0131l boyunca uygulayan T\u00fcrkiye’yi diktat\u00f6r bir \u00fclke konumunda de\u011ferlendiriyordu. Haliyle Mustafa Kemal bu s\u00f6ylemlerden yine rahats\u0131z olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bat\u0131’n\u0131n g\u00f6z\u00fcndeki bu k\u00f6t\u00fc alg\u0131y\u0131 yine de\u011fi\u015ftirmek istedi…<\/p>\n
O d\u00f6nemde T\u00fcrkiye’nin Paris B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Ali Fethi Bey’di. Mustafa Kemal Paris’ten Ali Fethi Bey’i davet etti ve \u00e7ok partili hayata ge\u00e7i\u015f fikrini kendisine beyan etti. Mustafa Kemal ayn\u0131 zamanda k\u0131z karde\u015fi Makbule Han\u0131m’\u0131 partiye \u00fcye yapaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Ama\u00e7 kendisince mecliste ikinci bir parti olsun, muhalefet partisi ile mecliste her \u015fey \u015feffaf bir \u015fekilde tart\u0131\u015f\u0131ls\u0131n, politika geli\u015ftirilsin. Ali Fethi Bey bu fikri uygun bulmu\u015f ve kabul etmi\u015ftir. B\u00f6ylelikle 1930’da Serbest Cumhuriyet F\u0131rkas\u0131 kurulmu\u015f oluyordu.<\/p>\n
Ancak yine ayn\u0131 hikaye has\u0131l oldu. Ali Fethi Bey ve partisi se\u00e7imlerde ya\u015fanan yolsuzluklar\u0131, fesat, hile vs.leri meclise ta\u015f\u0131d\u0131. Bu konuda meclise soru \u00f6nergesi sundu. Soru \u00f6nergesi mecliste uzun s\u00fcre tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Ve bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerden sonra Serbest Cumhuriyet F\u0131rkas\u0131’n\u0131n 3 ayl\u0131k demokrasi hayat\u0131 son bularak feshedildi. B\u00f6ylelikle ikinci deneme de suya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oluyordu.<\/p>\n
1945 y\u0131l\u0131na kadar da \u00e7ok partili hayata ge\u00e7i\u015f denemesi tekrar edilmedi. Ta ki Demokrat Parti ortaya \u00e7\u0131kana kadar. Normalde se\u00e7imler 1947 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lacakt\u0131. Ancak d\u00f6nemin cumhurba\u015fkan\u0131 \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc, nam-\u0131 di\u011fer milli \u015fef hen\u00fcz yeni kurulmu\u015f olan Demokrat Partinin \u00fclkede \u00e7ok taraftar kazanmaya ba\u015flamas\u0131n\u0131 hesap etmi\u015f olacak ki bask\u0131n se\u00e7imle, se\u00e7imleri bir y\u0131l \u00f6ne \u00e7ekti. 1946 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan bu se\u00e7imde CHP tekrar kazand\u0131. Ancak \u00e7anlar CHP i\u00e7in \u00e7al\u0131yordu. \u00d6yle ki 1946 se\u00e7imlerinde halka zorla, jandarma dip\u00e7i\u011fiyle, a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k oy kulland\u0131r\u0131yorlard\u0131. Yani a\u00e7\u0131k oy gizli tasnif. Say\u0131m gizli yap\u0131l\u0131yor, sonra da oy pusulalar\u0131 yak\u0131l\u0131p yok ediliyordu. 1950’ye kadar bu b\u00f6yle devam etti…<\/p>\n
Tek parti d\u00f6nemi \u00f6yle bir d\u00f6nemdi ki yap\u0131lanlar ciltler halinde anlat\u0131lsa yetersiz kal\u0131r. 27 y\u0131ll\u0131k CHP d\u00f6neminde bu milletin geneti\u011finde olan dini hassasiyetler hi\u00e7e say\u0131lm\u0131\u015f, \u00f6nce 1928’de anayasadan “devletin dini \u0130slamd\u0131r” ibaresi \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f, sonra da ezan\u0131n Arap\u00e7a okunmas\u0131 1932’de yasaklanm\u0131\u015ft\u0131… 27 y\u0131ld\u0131r bu milletin i\u00e7ine ukde olmu\u015f \u015feylerin hesab\u0131 1950 se\u00e7imlerinde al\u0131nmal\u0131yd\u0131. \u00d6yle de oldu…<\/p>\n
Bug\u00fcnl\u00fck bu kadar… \u00c7ar\u015famba devam ederiz…<\/p>\n
Selam ve dua ile…<\/p>\n
\u0130BRAH\u0130M YAVUZ<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00c7ar\u015famba g\u00fcnk\u00fc yaz\u0131m\u0131z\u0131 bitirirken Terakkiperver Cumhuriyet F\u0131rkas\u0131n\u0131n, “T\u00fcrkiye siyasetinde \u00e7ok partili bir siyasi hayat s\u00f6z konusu” izlenimini vermek i\u00e7in kuruldu\u011funu belirtmi\u015ftik. Son olarak as\u0131l olanlar\u0131n bundan sonra oldu\u011funu belirtmi\u015ftik. Bug\u00fcn kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerden devam edelim… Terakkiperver Cumhuriyet F\u0131rkas\u0131 kurulduktan sonra iktidarda olan CHP’nin politikalar\u0131n\u0131! g\u00f6lgede b\u0131rakacak derecede pop\u00fcler oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olacak ki kurucu lider Mustafa Kemal …<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":48521,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_joinchat":[],"footnotes":""},"categories":[38,57,43],"tags":[],"class_list":["post-25018","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-guncel","category-ibrahim","category-yazarlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25018","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25018"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25018\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/48521"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25018"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25018"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25018"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}