Kendi \u015fehir ve medeniyet birikiminden, y\u00f6netim gelene\u011finden habersiz, ondan nefret eden kimi gazeteci-yazarlar\u0131m\u0131z, h\u00e2l\u00e2 Tanzimat ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n art\u0131klar\u0131yla ge\u00e7indiklerinden, Bat\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6pl\u00fc\u011f\u00fcnde g\u0131da aramakla me\u015fguller. \u00d6yle ki, modern kapitalizmin \u201ckazanmak i\u00e7in her \u015feyi t\u00fcket, tahrip et ve yok et!\u201d felsefesiyle yola \u00e7\u0131k\u0131p d\u00fcnyaya vah\u015fi ba\u015far\u0131 \u00f6yk\u00fcleri pazarlamak i\u00e7in dola\u015fan ve dolar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ak\u0131l satan bat\u0131l\u0131 y\u00f6netim gurular\u0131n\u0131n en fazla ak\u0131l satt\u0131\u011f\u0131 \u00fclke-lerden birisi haline geldik. G\u00fcn ge\u00e7miyor ki, holdinglerin \u00f6zel mahfillerinde, \u00fcniversitelerin kamp\u00fcslerinde, yerel y\u00f6netimlerin k\u00fclt\u00fcr merkezlerinde bu pazarlamac\u0131 gurular bir kasaba i\u015fportac\u0131s\u0131 gibi \u00e7antalar\u0131n\u0131 a\u00e7mas\u0131n. Tabii m\u00fc\u015fterisi bol olan metalar\u0131 b\u00f6ylece zayi olmuyor. Bir m\u00fcnekkidimizin deyimiyle;\u201cEfendisinin il\u00e2\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131p i\u00e7en ahmak u\u015fak\u201dlar\u0131n bol oldu\u011fu bu \u00fclkede pazara sunulan metalar da \u00e7e\u015fitleniyor\u2026 <\/p>\n
Herkese sunulacak metalar\u0131 olan bu pazarlamac\u0131 gurulardan \u2018D\u00fcnya Rekabet Merkezi Direk-t\u00f6r\u00fc\u2019yle birka\u00e7 ay \u00f6nce \u2018Perakende Liderler Konferans\u0131\u2019 i\u00e7in bulundu\u011fu \u00fclkede bir TV muhabi-ri r\u00f6portaj yap\u0131yor. Kendisine \u201ckentlerimiz giderek devle\u015fiyor, \u00e7evre sorunlar\u0131 art\u0131yor. Bu konuda \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileriniz nedir?\u201d sorusunu soruyor. Bu soru, uzaydaki ba\u015fka bir galaksiden gelen bir yarat\u0131\u011fa sorulsa bu kadar tuhaf kar\u015f\u0131lanmaz zannediyorum. Bu y\u00f6netim gurusu da, \u201cEsas sorun bir \u015fehri nas\u0131l y\u00f6netece\u011finiz. 20 y\u0131l sonra neler olaca\u011f\u0131na dair plan yapmal\u0131s\u0131n\u0131z. E\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131z bir \u015fehrin nas\u0131l y\u00f6netilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeli ve bu konuda \u00e7al\u0131\u015facak diplomal\u0131 insanlar yeti\u015ftirmeli\u201d\u015feklinde beylik bir genellemeyle cevap veriyor.<\/p>\n
Tabii gurunun bu cevab\u0131 herhalde \u201cm\u00fcthi\u015f, orijinal, harika\u201d kabul edilerek, T\u00fcrkiye\u2019de d\u00fczen-lenen ve d\u00fczenlenecek \u00e7evre ve \u015fehircilik \u00e7al\u0131\u015ftaylar\u0131nda, konferanslarda referans kabul edi-lecek ve g\u00f6ndermeler yap\u0131lacakt\u0131r (!)<\/p>\n
S\u00f6z konusu Guru\u2019nun bu s\u0131radan s\u00f6z\u00fcn\u00fc kesip,g\u00fcn\u00fcm\u00fczden biraz koparak tarihi s\u00fcre\u00e7te biraz geriye gedelim\u2026<\/p>\n
Ait oldu\u011fumuz tarih ve medeniyet birikiminin erken Cumhuriyet d\u00f6neminde \u00f6nce red, sonra imha i\u00e7in \u00f6ncelikle ba\u015fvurulan tarih\u00ee \u015fehirleri y\u0131kmak yerine, bat\u0131l\u0131 \u015fehir planc\u0131s\u0131 ve mimarlara yeni \u015fehirler planlatarak yeni rejimin temellerinin tahkim edilmesi hedefleniyordu. Gelecek nesillerin zihinlerine tarihe ait bir iz bile d\u00fc\u015fmemesi i\u00e7in giri\u015filen \u015fehir katliamlar\u0131 \u00f6yle vah\u015fi boyutlara ula\u015fm\u0131\u015f ve vahim sonu\u00e7lar do\u011furmu\u015ftur ki, bu sonu\u00e7lar\u0131 \u0130stanbul, Konya, Diyarbak\u0131r, Bursa, Amasya, Trabzongibi \u015fehirlerimizde g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. <\/p>\n
Ancak, Falih R\u0131fk\u0131\u2019n\u0131n \u201c\u00c7ankaya\u201ds\u0131nda anlatt\u0131\u011f\u0131 bir olay var ki, bize ait olmayan \u015fehir modellerinin transfer ve eklemleme ile bu topraklarda ye\u015feremeyece\u011fi ve ya\u015fayamayaca\u011f\u0131na dair \u00f6nemli bir itiraf niteli\u011findedir. \u015eunlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor Falih R\u0131fk\u0131: <\/p>\n
\u201cSabit olmu\u015ftur ki, Mustafa Kemal, \u015fapka ve L\u00e2tin harfleri devrimlerini ba\u015farabilecek kadar kuvvetli bir idare kurmu\u015f, fakat bir \u015fehir pl\u00e2n\u0131n\u0131 tatbik edebilecek kuvvette bir idare kurama-m\u0131\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn devrimleri ile halletme\u011fe \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 medeniyet ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn mesele-sidir.<\/p>\n
\u015eimdi \u0130srail Akdeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda tam Yansen prensiplerine g\u00f6re yepyeni bir \u015fehir kurmak \u00fcze-redir. Pl\u00e2nlar\u0131n\u0131 Avrupa gazetelerinde g\u00f6rd\u00fcm. Bir g\u00fcn g\u0131ptalar i\u00e7inde onun seyrine gidece\u011fiz. H\u0131rs\u0131zlar ve gericiler olmasayd\u0131, o \u015fehrin daha b\u00fcy\u00fck, daha zengin ve daha tamam\u0131n\u0131n \u00e7oktan Anadolu yaylas\u0131nda kurulmu\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeyece\u011fiz bile…\u0130srail, bir u\u00e7umluk \u00f6temizde, halledilmi\u015f medeniyet ve k\u00fclt\u00fcr davalar\u0131n\u0131n hay\u0131r nimetlerini bi\u00e7mektedir. Biz 1952\u2019de ve her i\u015fimizde bile Amerika\u2019y\u0131 yeniden ke\u015ffetmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor muyuz?\u201d<\/p>\n
\u0130srail, Bat\u0131l\u0131 ama \u2018Yahudi orijinli, kendine \u00f6zg\u00fc\u2019 bir zihniyetle \u015fehirlerinin kurucu iradesini de\u011fil, teknik in\u015fas\u0131n\u0131 bat\u0131l\u0131 \u015fehircilere ihale ediyor. Falih R\u0131fk\u0131\u2019n\u0131n yak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 h\u0131rs\u0131zlar g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de var, gericiler de kompleksleriyle mal\u00fbl olarak kendi k\u00f6klerinden utan\u0131p, yabanc\u0131 iklimlerin \u00fcr\u00fcnlerine g\u0131pta ediyor!<\/p>\n
\u00dcstad Necip Faz\u0131l da \u201c\u0130deolocya\u00d6rg\u00fcs\u00fc\u201dnde bu konuya vurgu yaparak; \u201cTarihimizde \u0130nk\u0131l\u00e2p \u00e2bidelerini bile ecnebi m\u00fctehass\u0131slara yapt\u0131ran devrin, bu milleti m\u00fcstemlekele\u015ftirmekten ba\u015fka gaye g\u00fctmeyici ruhu\u201d der ve devamla; \u201cMilli olmak iddias\u0131nda bir ink\u0131l\u00e2p, kendi abide-lerini ecnebilere \u0131smarlamakla, kendi bakilerini kad\u0131nl\u0131\u011fa irca i\u00e7in ecnebilere m\u00fcracaat etmek aras\u0131nda bir fark bulundu\u011funu iddia edemez. Biri maddede oluyor, \u00f6b\u00fcr\u00fc m\u00e2nada\u2026\u201d h\u00fckm\u00fcn\u00fc verir.<\/p>\n
Ba\u015fta merkez\u00ee y\u00f6netim olmak \u00fczere, \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131, yerel y\u00f6netimler, TOK\u0130 ve di\u011fer ilgili kurumlar\u0131n idrak yollar\u0131, ne yaz\u0131k ki, Falih R\u0131fk\u0131\u2019n\u0131n bahsetti\u011fi “\u015fehircili\u011fin bir medeniyet ve k\u00fclt\u00fcr meselesi\u201d oldu\u011funu anlayamayacak kadar iltihapl\u0131d\u0131r. Onun i\u00e7indir ki h\u00e2l\u00e2 hastal\u0131klar\u0131na re\u00e7ete i\u00e7in \u2018suyun \u00f6te yakas\u0131\u2019ndan medet umuyorlar. <\/p>\n
Bu Tanzimat hastal\u0131\u011f\u0131 ne yaz\u0131k ki \u015fehirlerimizde zaman, mek\u00e2n, ruh, kimlik b\u0131rakmad\u0131. <\/p>\n
Bug\u00fcn de zihin ve g\u00f6z hastal\u0131\u011f\u0131 nedeniyle kendi \u015fehir birikimini g\u00f6r\u00fcp anlayamayan yerlilerin \u00fclkemizin b\u00fct\u00fcn \u015fehirlerini ithal ak\u0131llane hale getirdi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu katliam\u0131 (s\u00fcrekli vurgu yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi) tarihte Ha\u00e7l\u0131lar ve Mo\u011follar ancak yapabildi. <\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bir medeniyet co\u011frafyas\u0131nda yery\u00fcz\u00fc ve iklim \u015fartlar\u0131na g\u00f6re olu\u015fturulmu\u015f m\u00fcthi\u015f bir \u015fehir stoku son kal\u0131nt\u0131lar\u0131yla bug\u00fcne ve yar\u0131na mesaj verirken,hal\u00e2 kendi mimar ve \u015fehircile-rini ortaya \u00e7\u0131karamam\u0131\u015f bir \u00fclkenin Tanzimat hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 uzun s\u00fcre daha ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131 zanne-diyoruz. <\/p>\n
Yaln\u0131z bu kez durum farkl\u0131. Art\u0131k hastal\u0131k do\u011frudan ithal edilmiyor. Derisi yerli ama zihniyeti yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f i\u015fbirlik\u00e7iler eliyle \u015fehirlerimiz yok ediliyor. Siyasiler, yerel y\u00f6neticiler, ilgili bakanl\u0131klar, TOK\u0130 ve bunlarla ili\u015fki halindeki mimar ve m\u00fcteahhitlerin\u00fc\u015f\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc\/yok etti\u011fi \u015fehirler adeta sava\u015f sonras\u0131 ceset tarlalar\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131yor. <\/p>\n
Ba\u015fta Falih R\u0131fk\u0131 olmak \u00fczere, d\u00f6nemin t\u00fcm siyasileri, ayd\u0131nlar\u0131, vs. yeni rejimink\u00fclt\u00fcr ve medeniyet temellerinin ne ile in\u015fa edilece\u011fini, y\u00e2ni (kendi deyimiyle) \u201challedilmi\u015f k\u00fclt\u00fcr medeniyet dava\u201dlar\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcmsenmesiyle ba\u015far\u0131labilece\u011fini iliklerine kadar hissettiler ve ona g\u00f6re davrand\u0131lar. \u201cYeni rejim ad\u0131na\u201d tahrip ettiler, yok ettiler, yerine ithal in\u015falar ger\u00e7ekle\u015ftirdiler ama sonu\u00e7ta istediklerini \u00e7ok fazla elde edemediler. <\/p>\n
Buna kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Yeni T\u00fcrkiye nakaratlar\u0131na ra\u011fmen, bu konuda \u00f6ncelikle yeni bir zihniyetle i\u015fe ba\u015flanmas\u0131 gerekirken, ne yaz\u0131k ki bize ait medeniyet kodlar\u0131ndan kaynaklanan \u015fehircilik zihniyetinden hi\u00e7bir kesit \u201cYeni T\u00fcrkiye\u2019nin vaizleri\u201dnde yok! T\u0131pk\u0131 90 y\u0131l \u00f6nce \u201cYeni rejim\u201din vaizlerinde olmad\u0131\u011f\u0131 gibi!<\/p>\n
Slogana hapsedilmi\u015f bir zihniyet yeni idraklere de\u011fil, ancak yeni sloganlara kap\u0131 a\u00e7abilir.<\/p>\n
Nerede kaybetmi\u015fsek orada aramak, nerede y\u0131k\u0131lm\u0131\u015fsak oradan kalkmak zorunday\u0131z. \u015eehir ve medeniyet davas\u0131 da y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerin ana eksenidir.<\/p>\n
Hal b\u00f6yle iken, ak\u0131l satan gurular\u0131n pazar\u0131 haline gelmi\u015f T\u00fcrkiye\u2019de, \u015fehir ve medeniyet hazi-nelerinden habersizli\u011fin bizi yeni Tanzimat sendromlar\u0131na g\u00f6t\u00fcrmeyece\u011fini kim s\u00f6yleyebilir?<\/p>\n
Yahya D\u00fczenli
\nduzenliyahya@gmail.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kendi \u015fehir ve medeniyet birikiminden, y\u00f6netim gelene\u011finden habersiz, ondan nefret eden kimi gazeteci-yazarlar\u0131m\u0131z, h\u00e2l\u00e2 Tanzimat ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n art\u0131klar\u0131yla ge\u00e7indiklerinden, Bat\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6pl\u00fc\u011f\u00fcnde g\u0131da aramakla me\u015fguller. \u00d6yle ki, modern kapitalizmin \u201ckazanmak i\u00e7in her \u015feyi t\u00fcket, tahrip et ve yok et!\u201d felsefesiyle yola \u00e7\u0131k\u0131p d\u00fcnyaya vah\u015fi ba\u015far\u0131 \u00f6yk\u00fcleri pazarlamak i\u00e7in dola\u015fan ve dolar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ak\u0131l satan bat\u0131l\u0131 y\u00f6netim gurular\u0131n\u0131n …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":48521,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_joinchat":[],"footnotes":""},"categories":[38,50,43],"tags":[],"class_list":["post-2269","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-guncel","category-yahya","category-yazarlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2269","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2269"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2269\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/48521"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2269"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2269"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2269"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}