{"id":19945,"date":"2017-04-28T01:02:45","date_gmt":"2017-04-27T22:02:45","guid":{"rendered":"http:\/\/akincilardergisi.com\/dergi\/?p=19945"},"modified":"2024-02-22T23:16:24","modified_gmt":"2024-02-22T20:16:24","slug":"imami-buhari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/imami-buhari\/","title":{"rendered":"\u0130mam\u0131 Buhari"},"content":{"rendered":"

\"\"\u0130mam\u0131 Buhari Kimdir\u00a0<\/strong><\/p>\n

Kur\u2019an-\u0131 kerimden sonra en k\u0131ymetli kitab olan Sahih-i Buhari ad\u0131yla me\u015fhur hadis kitab\u0131n\u0131 yazan b\u00fcy\u00fck hadis \u00e2limidir. \u0130smi, Muhammed bin \u0130smail olup, k\u00fcnyesi Ebu Abdullah\u2019t\u0131r. Hadis ilminde y\u00fcksek derecede olup, 300.000\u2019den fazla hadis-i \u015ferifi senetleriyle birlikte ezbere bilen bir \u00e2lim oldu\u011fu i\u00e7in “\u0130mam”, Buharal\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in “Buhari” denilmi\u015f, \u0130mam-\u0131 Buhari ismiyle me\u015fhur olmu\u015ftur. 810 (H. 194) senesinde Buhara\u2019da do\u011fdu. 870 (H. 256) senesinde Semerkand\u2019\u0131n Hartenk kasabas\u0131nda vefat etti.<\/p>\n

K\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta babas\u0131n\u0131 kaybeden Buhari, ilk tahsiline do\u011fum yeri olan Buhara\u2019da ba\u015flad\u0131. Duas\u0131 makbul saliha bir han\u0131m olan annesi, onun ve karde\u015finin yeti\u015fmesi i\u00e7in gayret sarf etti. On ya\u015f\u0131ndan itibaren hadis \u00e2limlerinin derslerine devam etti. On be\u015f ya\u015f\u0131na girmeden 70.000 hadis-i \u015ferifi ezberledi.<\/p>\n

Hadis ilminde k\u0131sa s\u00fcrede o derece ilerledi ki, hocalar\u0131 ile kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ilmi m\u00fcnazaralarda bulunmaya ba\u015flad\u0131. Nitekim hocas\u0131 D\u00e2hili, baz\u0131 hadis rivayetlerindeki eksikliklerini onun yard\u0131m\u0131yla tamamlam\u0131\u015ft\u0131r. On alt\u0131 ya\u015f\u0131ndayken Abdullah bin M\u00fcbarek ve Veki bin Cerr\u00e2h\u2019\u0131n kitaplar\u0131n\u0131 ezberledi. F\u0131k\u0131h ilminde, m\u00fcctehidlerin bildirdiklerini \u00f6\u011frendi. Sonra annesi ve karde\u015fiyle birlikte hacca gitti. Hac farizas\u0131n\u0131 ifa ettikten sonra annesi ve karde\u015fi Buhara\u2019ya d\u00f6nd\u00fcler, \u0130mam-\u0131 Buhari ise, Mekke\u2019de kal\u0131p, hadis-i \u015ferif toplamaya ba\u015flad\u0131. On sekiz ya\u015f\u0131ndayken Sahabe ve Tabiin fetvalar\u0131n\u0131 toplad\u0131. Abdullah bin Z\u00fcbeyr el-Hamidi\u2019den \u015eafii f\u0131kh\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi. Bu arada Medine-i m\u00fcnevvereye gidip Resulullah efendimizin kabri \u015ferifini ziyaret edip, geceleri kabri \u015ferif ba\u015f\u0131nda Tarih-ul-Kebir kitab\u0131n\u0131 yazd\u0131. Mekke ve Medine\u2019den ba\u015fka, Ba\u011fdat, Basra, K\u00fbfe, M\u0131s\u0131r, Ni\u015f\u00e2bur, Belh, Merv, Askalan, D\u0131me\u015fk, Hums, Rey ve Kayseriyye gibi ilim merkezlerini dola\u015f\u0131p, hadis \u00e2limleriyle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp binden fazla \u00e2limden hadis ve di\u011fer ilimleri \u00f6\u011frenip nakletti.<\/p>\n

Kuvvetli zekaya ve haf\u0131zaya sahip olan \u0130mam-\u0131 Buhari, i\u015fitti\u011fi hadis-i \u015ferifi hemen ezberliyordu. Onunla hadis-i \u015ferif dinleyenler yazd\u0131\u011f\u0131 halde, o, yazma ihtiyac\u0131n\u0131 duymuyordu. Muhammed bin Selam el-Bikendi, \u0130br\u00e2him bin el-E\u015f\u00e2s, Ebu \u00c2s\u0131m e\u015f-\u015eeybani, Abdurrahman bin Muhammed bin Hammad, H\u00e2lid bin Mahled, Ebu Nasr-il-Fer\u00e2disi, Abd\u00e2n bin Osm\u00e2n el-Mervezi, Ali bin el-Medini, Ahmed bin Hanbel, Yahya bin Main, \u0130shak bin Raheveyh, S\u00fcleyman bin Harb, Abdullah bin Z\u00fcbeyr el-Hamidi gibi hocalar elinde yeti\u015fti.<\/p>\n

\u0130mam-\u0131 Buhari hazretleri, ilim tahsilini bitirdikten sonra, M\u0131s\u0131r\u2019dan Mavera\u00fcnnehr\u2019e kadar tan\u0131nm\u0131\u015f ilim merkezlerinde hadis ve \u00e7e\u015fitli ilimler okuttu. Derslerinde binlerce talebe bulunurdu. Kendisinden 70.000\u2019den fazla talebe hadis dinlemi\u015ftir. Bunlar aras\u0131nda, Tirmizi, Nesai, Ebu Z\u00fcr\u2019a ve Ebu Bekr bin Huzeyme, \u0130bni Ebi Davud, Muhammed bin Nasr-ul-Mervezi, M\u00fcslim bin Hacc\u00e2c, \u0130bni Ebidd\u00fcnya gibi b\u00fcy\u00fck ve tan\u0131nm\u0131\u015f hadis \u00e2limleri de vard\u0131.<\/p>\n

Binlerce talebe yeti\u015ftirdikten sonra Ni\u015fabur\u2019a oradan da Buhara\u2019ya d\u00f6nd\u00fc. Bir m\u00fcddet Buhara\u2019da kal\u0131p, hadis ve ilim \u00f6\u011fretmekle me\u015fgul oldu. Bir rivayete g\u00f6re Buhara valisi \u00e7ocuklar\u0131 i\u00e7in \u00f6zel ders verilmesini, buraya kimsenin girip, dersi dinlememesini istedi. Buhari cevab\u0131nda; “Ben bir k\u0131s\u0131m kimseleri hadis dinlemekten men edip, birka\u00e7 ki\u015fiye hadis \u00f6\u011fretmem” buyurdu. Bu durum valiyle aras\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na sebep oldu. Buhara\u2019dan ayr\u0131ld\u0131. Allah\u00fc te\u00e2l\u00e2ya, \u015fikayet yoluyla valinin verdi\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 arz etti. Duas\u0131 kabul olup, aradan bir ay ge\u00e7meden vali azledildi, zindana at\u0131ld\u0131. Bu arada Semerkandl\u0131lar kendisini davet ettiler. Giderken yolda, Semerkandl\u0131lardan bir k\u0131s\u0131m insanlar\u0131n isteyip, bir k\u0131sm\u0131n\u0131n istemedi\u011fi haberini al\u0131nca, Hartenk k\u00f6y\u00fcnde kald\u0131. \u0130\u015fin i\u00e7 y\u00fcz\u00fcn\u00fc \u00f6\u011frenmek istemi\u015fti. \u0130nsanlar\u0131n bu h\u00e2linden kalbi darald\u0131 ve can\u0131 s\u0131k\u0131ld\u0131. Tehecc\u00fcd namaz\u0131ndan sonra ellerini a\u00e7\u0131p; “Y\u00e2 Rabbi! Yery\u00fcz\u00fc bu geni\u015flikle bana dar oldu. Beni taraf\u0131na al!” diye dua etti. O ay, orada hastaland\u0131 ve 870 y\u0131l\u0131n\u0131n Ramazan bayram\u0131 gecesi Semerkant\u2019tan 72 km uzakl\u0131kta olan Hartenk\u2019de vefat etti. Kabri oradad\u0131r.<\/p>\n

\u0130mam-\u0131 Buhari hazretleri, \u00e7ok c\u00f6mert olup, herkese iyilik ederdi. Fakirlere \u00e7ok sadaka verir, talebelerinin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 bizzat kar\u015f\u0131lard\u0131. Bayram g\u00fcnleri hari\u00e7 b\u00fct\u00fcn y\u0131l\u0131n\u0131 oru\u00e7la ge\u00e7irirdi. Haramlardan ve \u015f\u00fcphelilerden daima ka\u00e7ar, g\u0131ybetten \u00e7ok korkard\u0131. “\u0130sterim ki Rabbime kavu\u015ftu\u011fumda hi\u00e7 g\u0131ybet etmemi\u015f olay\u0131m ve b\u00f6yle bir \u015fey i\u00e7in kimse beni aramas\u0131n” buyururdu. Gecenin ilk saatlerinde biraz uyur, sonra kalkar ilim ve ibadetle me\u015fgul olurdu. Kur\u2019an-\u0131 kerimi \u00fc\u00e7 g\u00fcnde bir defa hatmederdi.<\/p>\n

Hadis ilminin ve hadis \u00e2limlerinin \u00f6nderi olan \u0130mam-\u0131 Buhari hazretleri, y\u00fcz binlerce hadis-i \u015ferifi ezberlemi\u015fti. Hadis-i \u015ferifleri metinleri ve senetleriyle ezbere bilirdi. Hadis-i \u015feriflerin ravilerini \u00e7ok inceler dinin emirlerine uymayan, edeplerini g\u00f6zetmeyen, ahlak\u0131nda bir kusur olanlar\u0131n rivayet etti\u011fi hadis-i \u015ferifleri almazd\u0131. Hadis-i \u015ferifin metnini ezberledi\u011fi gibi, o hadis-i \u015ferifi rivayet eden kimselerin, k\u00fcnyelerini, do\u011fum ve \u00f6l\u00fcm tarihlerini, ahlak ve ya\u015fay\u0131\u015flar\u0131n\u0131, kimden rivayette bulunduklar\u0131n\u0131, o raviden ba\u015fka kimlerin hadis-i \u015ferif ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenir ve ezberlerdi. Bir kimse hadis rivayetinde ve ravilerin senedinde hataya d\u00fc\u015fse, hemen \u0130mam-\u0131 Buhari hazretlerini bulup sorar ve do\u011frusunu \u00f6\u011frenirdi. Gitti\u011fi her yerde, etraf\u0131 hadis-i \u015ferif almak ve \u00f6\u011frenmek isteyenlerle dolup ta\u015fard\u0131. \u0130mam-\u0131 Buhari hazretlerinin hadis ilmindeki rumuzu “H”<\/b> harfidir. Ayn\u0131 zamanda tefsir ve kelam ilimlerinde de \u00fcstad olan \u0130mam-\u0131 Buhari hazretlerinin tefsire dair bildirdi\u011fi rivayetler tefsir \u00e2limlerinin eserlerini s\u00fcslemektedir. Kelam ilmine dair eserler de yazm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Eserleri
\n1) C\u00e2mi-us-Sahih:<\/b>
\nEn b\u00fcy\u00fck ve en me\u015fhur eseridir. Sahih-i Buhari<\/b> ismiyle de tan\u0131n\u0131r. \u0130slam \u00e2limleri s\u00f6z birli\u011fiyle; “Kur\u2019an-\u0131 kerimden sonra en sahih kitap Sahih-i Buhari\u2019dir”<\/b> buyurmu\u015flard\u0131r. \u0130mam-\u0131 Buhari bu kitab\u0131 Mescid-i Haram\u2019da yazd\u0131. Her hadis-i \u015ferifi kitab\u0131na yazmadan \u00f6nce istihare yapm\u0131\u015ft\u0131r. Gusledip, K\u00e2be\u2019de mak\u00e2m\u0131n gerisinde iki rekat namaz k\u0131l\u0131p, koydu\u011fu sa\u011flam us\u00fbllere g\u00f6re sahih oldu\u011fu kesin olarak belli olan hadis-i \u015ferifleri yazm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kitab\u0131 m\u00fcsveddeden temize \u00e7ekme i\u015fini de Medine-i m\u00fcnevverede Peygamber efendimizin kabri \u015ferifi ile minberi aras\u0131nda bulunan Ravda-i Mutahherada yapt\u0131. Bu eserini nas\u0131l yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendisi \u015f\u00f6yle anlatm\u0131\u015ft\u0131r: “C\u00e2mi-us-Sahih kitab\u0131na her hadis-i \u015ferifi koymadan \u00f6nce gusledip, iki rekat namaz k\u0131l\u0131p, istihare yapt\u0131m. Ondan sonra hadis-i \u015ferifi kitaba koydum. Bunlar\u0131 yapmadan hi\u00e7bir hadisi yazmad\u0131m. Bu kitab\u0131 on alt\u0131 y\u0131lda tamamlad\u0131m.”
\n<\/b>
\nK\u00fct\u00fcb-\u00fc Sitte ad\u0131 verilen alt\u0131 sahih hadis kitab\u0131n\u0131n en ba\u015fta geleni olan Sahih-i Buhari\u2019nin, Ali el-Y\u00fcn\u00fbni taraf\u0131ndan el yazmas\u0131yla \u00e7o\u011falt\u0131lan metni muteber olmu\u015ftur. Bu n\u00fcshan\u0131n asl\u0131 K\u00e2hire\u2019de Akbo\u011fa Medresesi K\u00fct\u00fcphanesindedir. Sahih-i Buhari\u2019nin bir\u00e7ok \u015ferhleri ve bask\u0131lar\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1894\u2019te Sultan \u0130kinci Abd\u00fclhamid Han taraf\u0131ndan M\u0131s\u0131r\u2019da yapt\u0131r\u0131lan iki cilt bask\u0131s\u0131 pek nefis, ciltlenmi\u015f, alt\u0131n tu\u011fra ve nuk\u00fb\u015f ile s\u00fcslenmi\u015ftir. Bu bask\u0131 Bulak\u2019ta Emiriyye Matbaas\u0131nda yap\u0131ld\u0131. Zeyn\u00fcddin Ahmed Zebidi, mukarrer rivayetleri birle\u015ftirerek Buhari-i \u015eerif Tecrid-i Sarih ismiyle k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n
\n2) Tarih-ul-Kebir
\n3) Tarih-ul-Evsat
\n4) Tarih-us-Sagir <\/b>(Bu \u00fc\u00e7 eser hadis ravilerinin hayatlar\u0131n\u0131 ve hadis ilmindeki yerlerini ihtiva etmektedir)
\n5) Kitab-u Duaf\u00e2-is-Sa\u011fire <\/b>(Zay\u0131f ravilerin hallerinden bahseder)
\n6) Et-Tarih fi Marifeti Ruv\u00e2t-\u00fcl-Hadis
\n7) Et-Tev\u00e2rih-ul-Ensab
\n8) Kitab-\u00fcl-K\u00fbn\u00e2
\n9) El-Edeb-\u00fcl-M\u00fcfred <\/b>(Ahlakla ilgili hadis-i \u015ferifleri toplayan eserdir)
\n10) Ref\u2019ul-Yedeyn fissal\u00e2ti
\n11) Kitab-\u00fcl-K\u0131r\u00e2ati Half-el-\u0130mam
\n12) Halk-ul-Ef\u2019\u00e2l-il-\u0130b\u00e2di ver-Redd\u00fc alel-Cehmiyye
\n13) El-Akide y\u00e2hut Et-Tevhid <\/b>(Kelam ilmiyle ilgilidir)
\n14) El-C\u00e2mi-ul-Kebir
\n15) Et-Tefsir-\u00fcl-Kebir
\n16) Kitab-\u00fcl-Mebs\u00fbt
\n17) Esm\u00e2-\u00fcs-Sahabe<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130mam\u0131 Buhari Kimdir\u00a0 Kur\u2019an-\u0131 kerimden sonra en k\u0131ymetli kitab olan Sahih-i Buhari ad\u0131yla me\u015fhur hadis kitab\u0131n\u0131 yazan b\u00fcy\u00fck hadis \u00e2limidir. \u0130smi, Muhammed bin \u0130smail olup, k\u00fcnyesi Ebu Abdullah\u2019t\u0131r. Hadis ilminde y\u00fcksek derecede olup, 300.000\u2019den fazla hadis-i \u015ferifi senetleriyle birlikte ezbere bilen bir \u00e2lim oldu\u011fu i\u00e7in “\u0130mam”, Buharal\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in “Buhari” denilmi\u015f, \u0130mam-\u0131 Buhari ismiyle me\u015fhur …<\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":45744,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_joinchat":[],"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-19945","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-egitim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19945","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19945"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19945\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/45744"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19945"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19945"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19945"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}