{"id":14193,"date":"2016-07-29T00:03:21","date_gmt":"2016-07-28T21:03:21","guid":{"rendered":"http:\/\/akincilardergisi.com\/dergi\/?p=14193"},"modified":"2023-11-05T15:47:00","modified_gmt":"2023-11-05T12:47:00","slug":"turkcede-bir-guzel-ek-ce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/turkcede-bir-guzel-ek-ce\/","title":{"rendered":"T\u00dcRK\u00c7EDE B\u0130R G\u00dcZEL EK; +CE"},"content":{"rendered":"<p>Dil, insanlar\u0131n kelimelerini tatland\u0131ran en g\u00fczel \u015fekerdir\u2026 Ancak bazen en etkili zehre d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Bu, tamamen insan\u0131n kendi iste\u011fine ba\u011fl\u0131 bir se\u00e7imdir. Yani kullan\u0131lan bir kelime; bir insan\u0131 kendisine \u00f6m\u00fcrl\u00fck dost edinmeye de vesile olabilir; as\u0131rl\u0131k has\u0131m kazand\u0131rmaya da\u2026<\/p>\n<p>Bir kelimeye vas\u0131f kazand\u0131ran en \u00f6nemli par\u00e7a o dilde kullan\u0131lan eklerdir. Hele ki dilimizde yer edinmi\u015f yap\u0131m ekleri, bir kelimenin anlam\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye yetecek kadar ince dizaynlara sahiptir.<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7emiz\u2026 As\u0131rlard\u0131r konu\u015fulan, bin y\u0131llar\u0131 deviren, ya\u015f\u0131n\u0131n 8500 oldu\u011fu s\u00f6ylenen g\u00fczel dilimiz\u2026 Dilimizin konu\u015fuldu\u011fu co\u011frafya o kadar geni\u015ftir ki, d\u00fcnya \u00fczerinde en \u00e7ok konu\u015fulan 5. dil seviyesindedir. Mazisinden bahsetmek uzun olaca\u011f\u0131ndan size bu g\u00fczel dilimizin, g\u00fczel bir ekinden bahsetmek istiyorum; +CE eki\u2026<\/p>\n<p>Bu ekimiz, hem e\u015fitlik anlam\u0131 verebilmek ad\u0131na \u00e7ekim eki olarak; hem de bir kelimenin anlam\u0131n\u0131 tamamen de\u011fi\u015ftirerek yap\u0131m eki olarak kullan\u0131labilir. A\u015fa\u011f\u0131da belirtilen \u00f6rnekler, \u00e7ekim ve yap\u0131m eki olarak farkl\u0131 s\u0131ralansalar da ekimizin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anlam de\u011fi\u015fikli\u011fi yaratt\u0131\u011f\u0131 kanaatine varmak \u00e7ok da zor de\u011fildir\u2026<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e, Arap\u00e7a, \u0130ngilizce, K\u00fcrt\u00e7e\u2026 gibi dil adlar\u0131n\u0131 belirtirken kullan\u0131r\u0131z bu eki. Mesela, +CE ekini ba\u011f\u0131ms\u0131z bir par\u00e7aym\u0131\u015f gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u015fu kelimelerden. T\u00dcRK-\u00c7E, ARAP-\u00c7A, \u0130NG\u0130L\u0130Z-CE, K\u00dcRT-\u00c7E\u2026 \u015eimdi de eklerin yerine \u2018gibi\u2019 edat\u0131n\u0131 yerle\u015ftirin.<\/p>\n<p>Bu ekin ne kadar zarif oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc?<\/p>\n<p>Yabanc\u0131 uyruklu biriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ve ona T\u00fcrk\u00e7e \u00f6\u011frenebilmesi i\u00e7in yard\u0131m etti\u011finizde daha \u00e7ok anl\u0131yorsunuz s\u00f6yledi\u011fimi. Yani \u201cBir T\u00fcrk, kendi dilinde \u0130ngilizlerin kulland\u0131\u011f\u0131 \u2018stone\u2019 kelimesine neden \u2018ta\u015f\u2019 demi\u015ftir?\u201d ya da \u201cT\u00fcrkler, \u2018su\u2019ya neden \u2018su\u2019 diyerek bu cisme b\u00f6yle bir anlam y\u00fcklemi\u015ftir?\u201d gibi \u015feyler sorguluyorsunuz\u2026<\/p>\n<p>Verdi\u011fim \u00f6rnekler Anlam Bilim\u2019in konular\u0131n\u0131 irdeliyor olabilir ancak burada kast etti\u011fim \u015fey, bu ekin farkl\u0131 toplumlar\u0131 birbirinden ay\u0131rmak i\u00e7in de kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131d\u0131r\u2026<\/p>\n<p>Farkl\u0131 \u00f6rnekler de vermek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr bu ek \u00fczerinden:<\/p>\n<p>Mesela, birine g\u00fcveniyorsak ona g\u00fcvenCEmiz tamd\u0131r ya da tam tersi durumda onun sak\u0131nCAl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n<p>Bazen dost\u00c7A el s\u0131k\u0131\u015f\u0131r\u0131z arkada\u015flar\u0131m\u0131zla, bazen de d\u00fc\u015fmanCA kelimeler duyar\u0131z ayn\u0131 safta olduklar\u0131m\u0131zla\u2026<\/p>\n<p>KolayCA \u00fcstesinden geldi\u011fimiz i\u015fler g\u00fcn gelir; hunharCA sabr\u0131m\u0131z\u0131 zorlar\u2026<\/p>\n<p>Arkada\u015f\u00c7A yakla\u015f\u0131p g\u00fczelCE uyar\u0131r\u0131z sevdiklerimizi; anlamazlarsa d\u00fc\u015f\u00fcnCElerimiz de\u011fi\u015fir, kabaCA konu\u015fmaya ba\u015flar\u0131z\u2026<\/p>\n<p>\u0130nan\u00e7l\u0131 insanlar cesurCA yakla\u015f\u0131r hedeflerine, inan\u00e7s\u0131zlar ise ama\u00e7s\u0131zCA dola\u015f\u0131r kendi hapishanelerinde\u2026<\/p>\n<p>BenCE deyip kendi fikrimizi s\u00f6yler; senCE deyip kar\u015f\u0131m\u0131zdakinin d\u00fc\u015f\u00fcnCElerini al\u0131r\u0131z\u2026<\/p>\n<p>BinlerCE merminin, onlarCA insan\u0131 milyonlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcr\u00fcz bazen\u2026 Hele ki topraklar\u0131m\u0131zda oyun oynanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015fsa \u00fclkeCE ve millet\u00c7E bir olup topyekun s\u0131k\u0131CA sar\u0131l\u0131r\u0131z birbirimize!<\/p>\n<p>\u201cKalle\u015f\u00c7E vurmak, yi\u011fit\u00c7E davrananlar\u0131n i\u015fi de\u011fildir hi\u00e7bir zaman! Ancak yi\u011fit\u00c7E vurulanlar, kalle\u015f\u00c7E oynanan oyunlar\u0131 bertaraf etmek i\u00e7in siper etmi\u015flerdir kendilerini\u2026\u201d bu s\u00f6z daha da anla\u015f\u0131l\u0131r olur d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce\u2026<\/p>\n<p>Cahillerin bilgeCE konu\u015ftu\u011fu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda, adab\u0131m\u0131zCA ve terbiyemizCE susmay\u0131 kendimize adet haline getirmek bize bir bor\u00e7 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r\u2026 Biz Ademo\u011fullar\u0131 olarak:<\/p>\n<p>Nazik\u00c7E konu\u015fmay\u0131 se\u00e7meli,<\/p>\n<p>Dost\u00c7A g\u00fclmeyi bilmeli,<\/p>\n<p>BolCA payla\u015fmay\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirmeliyiz\u2026<\/p>\n<p>Ve belki de en \u00f6nemlisi;<\/p>\n<p>\u0130nsanCA ya\u015famay\u0131 ve ya\u015fatmay\u0131 b\u00fct\u00fcn evrene \u00f6\u011fretmeliyiz\u2026<\/p>\n<p>Selametle\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dil, insanlar\u0131n kelimelerini tatland\u0131ran en g\u00fczel \u015fekerdir\u2026 Ancak bazen en etkili zehre d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Bu, tamamen insan\u0131n kendi iste\u011fine ba\u011fl\u0131 bir se\u00e7imdir. Yani kullan\u0131lan bir kelime; bir insan\u0131 kendisine \u00f6m\u00fcrl\u00fck dost edinmeye de vesile olabilir; as\u0131rl\u0131k has\u0131m kazand\u0131rmaya da\u2026 Bir kelimeye vas\u0131f kazand\u0131ran en \u00f6nemli par\u00e7a o dilde kullan\u0131lan eklerdir. Hele ki dilimizde yer edinmi\u015f yap\u0131m &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":48521,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_joinchat":[],"footnotes":""},"categories":[51,38,43],"tags":[],"class_list":["post-14193","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-ayhan","category-guncel","category-yazarlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14193","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14193"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14193\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/48521"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14193"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14193"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14193"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}