{"id":11981,"date":"2016-04-18T00:17:14","date_gmt":"2016-04-17T21:17:14","guid":{"rendered":"http:\/\/akincilardergisi.com\/dergi\/?p=11981"},"modified":"2023-11-05T13:26:31","modified_gmt":"2023-11-05T10:26:31","slug":"kralliklardan-imparatorluklardan-bugune","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/kralliklardan-imparatorluklardan-bugune\/","title":{"rendered":"KRALLIKLARDAN, \u0130MPARATORLUKLARDAN BUG\u00dcNE…"},"content":{"rendered":"

\"Josef_Mathauser_-_Kr\u00e1l_Jan_v_bitv\u011b_u_Kres\u010daku\"<\/a><\/p>\n

Tarih sahnesi i\u00e7erisinde, tarihe y\u00f6n veren bir\u00e7ok fakt\u00f6r s\u00f6z konusu olmu\u015ftur. Devletler iyi veya k\u00f6t\u00fc, me\u015fru veya gayri me\u015fru kendi varl\u0131klar\u0131n\u0131 idame ettirebilmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli yollara ba\u015fvurmu\u015flard\u0131r. \u00d6ncelikle \u015funun ayr\u0131m\u0131n\u0131 yapal\u0131m: Krall\u0131klar olarak ifade etti\u011fimiz devletler art\u0131k kab\u0131na s\u0131\u011fmay\u0131p, kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karak zenginli\u011fin oldu\u011fu yerleri g\u0131d\u0131klamaya ba\u015flarlar. Buna biz emperyalizm diyoruz. \u0130mparatorluklar ise kendi devletlerini kurmu\u015flard\u0131r. Y\u0131k\u0131l\u0131p kendi devletlerini sade birer devlet olarak kurmu\u015flard\u0131r. T\u0131pk\u0131 Osmanl\u0131n\u0131n son d\u00f6nemlerinde y\u0131k\u0131lmaya y\u00fcz tutmas\u0131 ve bunun sonucunda \u00e7e\u015fitli ulus devletlerin kurulmas\u0131 gibi.<\/p>\n

S\u00f6zgelimi Britanya bir krall\u0131kt\u0131r, \u0130spanya bir krall\u0131kt\u0131r, \u0130talya bir krall\u0131kt\u0131r\u2026 Britanya Krall\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli k\u0131talarda s\u00f6m\u00fcrgeler edinerek buran\u0131n zenginliklerini kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131na getirmekle kalmam\u0131\u015f, buralar\u0131 zihnen de s\u00f6m\u00fcr\u00fcye tabi tutmu\u015ftur. Hindistan, Pakistan, Endonezya, Hong-Kong, Singapur, ABD, Yeni Zelanda, Avustralya hep s\u00f6m\u00fcr\u00fclen devletlerdir. Bunlar hep bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman \u00e7ok dilli, \u00e7ok dinlidir.<\/p>\n

Siz Hindistan\u2019a bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman kabile, kavim oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Hep buradaki zeki \u00e7ocuklar se\u00e7ilip Oxford, Cambridge\u2019de okutulur. Dilleri \u0130ngilizcedir. Zihinlerine hep bu i\u015flenmi\u015ftir. Geri geldiklerinde bu y\u00f6nde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler. Yani alt yap\u0131lar\u0131 burada olu\u015fur. Ve buralarda siyasi olarak \u00e7alkant\u0131 oldu\u011funda da ihlali hep Hindistan yapar fakat ya\u011fl\u0131 \u00e7\u0131kan Krall\u0131k olur, bunu da g\u00f6z \u00f6n\u00fcne almak laz\u0131m\u2026<\/p>\n

Ayn\u0131 \u015fey imparatorluklar i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildir. Rusya da bir imparatorluktu. 1917\u2019de \u00c7arl\u0131k y\u0131k\u0131ld\u0131, fakat o devlet felsefeleri nas\u0131lsa yine \u00f6yle devam etti. Osmanl\u0131 da bir imparatorluktu, emperyal devletlerin kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131p buralara kadar kalk\u0131p gelmesi bo\u015funa de\u011fildi. Petrol ve kaynaklar i\u00e7indi. Fakat Osmanl\u0131\u2019dan sadece ve sadece ulus bir devlet olan T\u00fcrkiye kald\u0131. Zihin nerede, feraset nerede, ak\u0131l nerede, cihan hakimiyeti mefkuresi nerede\u2026 Ara ki bulas\u0131n!!!<\/p>\n

T\u00fcm bu krall\u0131k, imparatorluklar i\u00e7erisinde \u00e7e\u015fitli iktisadi ak\u0131mlar da do\u011fmu\u015ftur. Merkantilizm (1450-1750) iktisadi d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131m\u0131 \u00fclkelerin sahip olunan alt\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde\u00a0 zengin say\u0131laca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne dayan\u0131r. Fizyokrasi ise tek verimli alan\u0131n tar\u0131m oldu\u011fu tezine dayan\u0131r ve felsefesini de bunun \u00fczerine in\u015fa eder.<\/p>\n

\u0130\u015fte y\u00fczy\u0131l \u00f6ncesinde zenginlikler s\u00f6m\u00fcr\u00fc \u00fczerinden, emperyal devletlerin bizzat bulundu\u011fu yerden kalk\u0131p kaynaklar\u0131n bol oldu\u011fu yerleri zorla gasp ederek sa\u011flan\u0131yordu. 1.ve 2. D\u00fcnya sava\u015flar\u0131 b\u00f6yleydi. Art\u0131k g\u00fcn\u00fcm\u00fczde uydular konu\u015fuyor, teknoloji konu\u015fuyor\u2026 Fiili olarak bir sava\u015f izlemiyoruz d\u00fcnya sahnesinde. Paran\u0131n, paray\u0131 iyi y\u00f6neten para babalar\u0131n\u0131n akrobatik hareketlerle nas\u0131l el de\u011fi\u015ftirdi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Al\u0131n \u015fimdi finans merkezi yine yer de\u011fi\u015ftirdi. \u015eu anki sava\u015f ekonomide bir denge ve yeralt\u0131 kaynak sava\u015f\u0131d\u0131r. Paran\u0131n nas\u0131l bina edildi\u011fini, yer de\u011fi\u015ftirdi\u011fini, bu oyunun sonunun nereye gitti\u011fini fark edenler kozu elinde tutarlar.<\/p>\n

Para bu d\u00fczenin yerine oturtulmas\u0131nda sadece bir akt\u00f6r ama en \u00f6nemlisi tabi. Senaristler ise bu paran\u0131n rol\u00fcn\u00fc belirleyenlerdir. E\u011fer bu senaristlerden biri olmak istiyorsak uyan\u0131k olmak zorunday\u0131z. Art\u0131k fiili bir sava\u015f beklemeyin. Silahlar\u0131n konu\u015ftu\u011fu bir meydan sava\u015f\u0131 de\u011fil paran\u0131n konu\u015ftu\u011fu bir sava\u015f izliyoruz. Buradan bu sanat\u0131 iyi becerebilenler galip \u00e7\u0131kacaklard\u0131r. Unutmayal\u0131m paran\u0131n iki g\u00f6z\u00fc varsa bir taraf\u0131 hep buraya bakmaktad\u0131r\u2026<\/p>\n

\u0130brahim YAVUZ<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tarih sahnesi i\u00e7erisinde, tarihe y\u00f6n veren bir\u00e7ok fakt\u00f6r s\u00f6z konusu olmu\u015ftur. Devletler iyi veya k\u00f6t\u00fc, me\u015fru veya gayri me\u015fru kendi varl\u0131klar\u0131n\u0131 idame ettirebilmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli yollara ba\u015fvurmu\u015flard\u0131r. \u00d6ncelikle \u015funun ayr\u0131m\u0131n\u0131 yapal\u0131m: Krall\u0131klar olarak ifade etti\u011fimiz devletler art\u0131k kab\u0131na s\u0131\u011fmay\u0131p, kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karak zenginli\u011fin oldu\u011fu yerleri g\u0131d\u0131klamaya ba\u015flarlar. Buna biz emperyalizm diyoruz. \u0130mparatorluklar ise kendi …<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":46133,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_joinchat":[],"footnotes":""},"categories":[38,57,43],"tags":[],"class_list":["post-11981","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-guncel","category-ibrahim","category-yazarlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11981","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11981"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11981\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/46133"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11981"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11981"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11981"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}