{"id":11785,"date":"2016-04-06T01:53:27","date_gmt":"2016-04-05T22:53:27","guid":{"rendered":"http:\/\/akincilardergisi.com\/dergi\/?p=11785"},"modified":"2023-11-04T11:58:41","modified_gmt":"2023-11-04T08:58:41","slug":"tarih-ali-sukru-beyle-baslar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/tarih-ali-sukru-beyle-baslar\/","title":{"rendered":"TAR\u0130H AL\u0130 \u015e\u00dcKR\u00dc BEYLE BA\u015eLAR"},"content":{"rendered":"

Yahya D\u00fczenli<\/strong><\/p>\n

-Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey ve Kanun-i Esas\u00ee\u2019ye dair-<\/p>\n

Yak\u0131n siyas\u00ee tarihimiz 27 Mart 1923 g\u00fcn\u00fc benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir cinayete \u015fahit oldu.<\/p>\n

Son Osmanl\u0131 Meclis-i Mebusan\u2019\u0131 ve I. Millet Meclisi\u2019nde Trabzon Mebusu olan Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey\u2019in, askerlik hayat\u0131n\u0131 34 ya\u015f\u0131nda terk edip, siyas\u00ee kimli\u011fiyle I. Meclisin cel\u00e2det sahibi bir dava adam\u0131 olarak s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc m\u00fccadelesi 39 ya\u015f\u0131nda \u015fehadetle neticelendi.<\/p>\n

27 Mart 1923\u2019te \u2018taamm\u00fcden\u2019 i\u015flenmi\u015f bir cinayetle \u015fehid edilen Trabzon Milletvekili Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey\u2019in \u015fehadetinin \u00fczerinden 93 y\u0131l ge\u00e7ti. Ge\u00e7ti ama, \u015fehid edildi\u011fi d\u00f6nemin atmosferi, \u015fahitleri, h\u00e2t\u0131ratlar, yaz\u0131l\u0131 kay\u0131tlar ve di\u011fer b\u00fct\u00fcn kaynaklara ra\u011fmen bu 93 y\u0131lda, cinayetin \u201csebeb-i asl\u00ee\u201dsine ve \u201cfail-i me\u015fhur\u201duna d\u00e2ir ne yaz\u0131k ki h\u00e2l\u00e2 (birka\u00e7 istisna hari\u00e7) hi\u00e7bir isabetli te\u015fhis konulamamakta, yorum yap\u0131lamamaktad\u0131r. Bu nev\u2019iden cinayetlerde esas olan \u201cni\u00e7in i\u015flendi\u011fi\u201dnin cevab\u0131n\u0131\u201ccinayetin kimin i\u015fine yarad\u0131\u011f\u0131\u201d sorusunu sorarak bulabilmek m\u00fcmk\u00fcn iken, bu konudaki suskunluk veya sapt\u0131rma devam etmektedir.<\/p>\n

Cumhuriyetin kurulu\u015fuyla birlikte \u201cyeni rejim\u201din bek\u00e2 ve istikb\u00e2li u\u011fruna i\u015flenen bir\u00e7ok fail-i me\u00e7hul cinayet ve katliama dair \u00f6zellikle erken cumhuriyet d\u00f6neminde hi\u00e7bir kimse a\u011fz\u0131n\u0131 a\u00e7amam\u0131\u015f, konu\u015famam\u0131\u015f, konu\u015fanlar ise ya hunharca susturulmu\u015f, ya dara\u011fac\u0131na g\u00f6nderilmi\u015f, ya da hayat kendilerine zehir edilmi\u015ftir. Yak\u0131n tarih ar\u015fivimiz bu konuda pek \u00e7ok \u015fahsiyet ve belge ile doludur.<\/p>\n

Yeni rejimin b\u00e2nileri, ba\u015fta Sultan II. Abdulhamid ve Vahid\u00fcddin olmak \u00fczere, \u015eeyh Said, \u0130skilipli At\u0131f Hoca, \u015eeyh Esad Efendi gibi yeni cumhuriyetin temellerini in\u015fa ve y\u00fckseltmede engel g\u00f6rd\u00fckleri \u015fahsiyetleri Menemen ve Dersim gibi ayr\u0131 ayr\u0131 tertiplerle ortadan kald\u0131r\u0131rken, rejimin asl\u00ee karakterini de \u201c\u0130sl\u00e2m nefreti\u201d \u00fczerine bina ettiklerini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyuyorlard\u0131. Koymakla kalm\u0131yor, bu vah\u015fice tertiplerle hem ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi d\u00f6nemlerde hem de sonras\u0131nda ahaliye \u201c\u00f6n\u00fcn\u00fczdeki tabloya siz de d\u00e2hil olursunuz!\u201d yollu tehdit ve g\u00f6zda\u011f\u0131 veriyorlard\u0131.<\/p>\n

Yukar\u0131da birka\u00e7\u0131n\u0131 ifade etti\u011fimiz bir\u00e7ok tarih\u00ee mesele ve hadisede oldu\u011fu gibi Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey\u2019in \u015fehadetine dair ilk hayk\u0131r\u0131\u015f -mevzubahis g\u00f6zda\u011f\u0131 ve tehditlere ra\u011fmen- \u00dcstad Necip Faz\u0131l\u2019dan gelmi\u015ftir.<\/p>\n

Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey\u2019in \u015fehid edildi\u011fi g\u00fcnlerdeki meclis atmosferinde Erzurum Mebusu H\u00fcseyin Avni Bey ve Trabzon\u2019da yay\u0131n yapan \u0130stikbal Gazetesi d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir yay\u0131n organ\u0131 ve \u015fah\u0131s uzun y\u0131llar konu\u015famazken, \u00dcstad Necip Faz\u0131l 10 Kas\u0131m 1950 tarihli B\u00dcY\u00dcK DO\u011eU\u2019da, y\u00e2ni Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey\u2019in \u015fehid edili\u015finden 26 y\u0131l sonra, \u201c\u0130bret, Gayret!\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ba\u015fyaz\u0131da Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey cinayetinin failine ve sebebine dair ilk do\u011fru te\u015fhisi koyuyordu.<\/p>\n

S\u00f6z konusu yaz\u0131n\u0131n k\u0131ymet h\u00fckm\u00fcn\u00fc \u015f\u00f6yle veriyordu \u00dcstad: \u201cArt\u0131k saffet devrini kapayan ve ba\u015f\u0131nda bulunanlar\u0131n hakiki kast ve niyetleriyle tezah\u00fcre ba\u015flayan Milli M\u00fccadele \u00e7\u0131\u011f\u0131r\u0131n\u0131n, sadece iman ve mukaddesat saf\u0131ndaki bu kahraman \u00e7ocu\u011funu, s\u0131rf mahrem renkleri ve gizli m\u00e2n\u00e2lar\u0131 sezdi\u011fi ve bu y\u00fczden muhalefete ge\u00e7ti\u011fi i\u00e7in vah\u015fice \u00f6ld\u00fcrtt\u00fcler! \u00d6ld\u00fcrtmediler, biri \u00f6ld\u00fcrtt\u00fc; bu kimdir??\u201d<\/p>\n

Yaz\u0131s\u0131n\u0131n devam\u0131nda \u201c\u2026azametli hesap \u00e2n\u0131, bir g\u00fcn, \u015fafak vakti ufuklar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 gibi a\u00e7\u0131lacakt\u0131r. Allah \u015fehidi Ali \u015e\u00fckr\u00fc vakas\u0131, o zaman belki de bu hesaplar\u0131n en ehemmiyetsizlerinden birini te\u015fkil edecektir.\u201d der ve bir tarih hesapla\u015fmas\u0131n\u0131n zaman\u0131na i\u015faret eder: \u201cBir (\u015farj\u00f6r)\u00fcn t\u0131kl\u0131m t\u0131kl\u0131m kur\u015funda dolu olmas\u0131 gibi, yaln\u0131z mesele ve vesikayla dolu oldu\u011fumuzu, fakat bunlardan herbirini ortaya d\u00f6kmekte belliba\u015fl\u0131 zamanlar ve mek\u00e2nlar kollad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ve hen\u00fcz bu m\u00e2nevi kur\u015funlardan hi\u00e7bir \u015fey sarfetmemi\u015f bulundu\u011fumuzu biliniz!!!\u201d<\/p>\n

dzn4.jpg\u00dcstad\u2019\u0131n h\u00fckm\u00fcn\u00fc koyup \u201cgelece\u011fin tarih\u00e7ilerine emanet\u201d etti\u011fi meselelerden birisi olan Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey Cinayetinin \u201cni\u00e7in\u201di O\u2019nun \u201cneye ba\u011fl\u0131 oldu\u011fuyla neye kar\u015f\u0131 oldu\u011fu\u201dnu hi\u00e7bir engel tan\u0131madan ortaya koyucu \u015fahsiyetinde yatmaktad\u0131r.<\/p>\n

Ba\u015fta Hil\u00e2fet, Misak-\u0131 mill\u00ee, Lozan, Musul-kerk\u00fck ve Adalar olmak \u00fczere daha bir\u00e7ok konuda m\u00fcthi\u015f bir tarih ve kimlik \u015fuuruyla \u201cyeni rejim\u201din kurucular\u0131n\u0131 rahats\u0131z eden Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey\u2019in, y\u00f6n\u00fcn\u00fc Bat\u0131\u2019ya \u00e7evirmi\u015f ve k\u00f6klerinden nefret eden bir g\u00fcruha kar\u015f\u0131 \u201cKanu-i Esas\u00ee\u201d \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fma, bug\u00fcn bile ibret ve ders verici nitelikte oldu\u011fu gibi, \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinin \u201cni\u00e7ini\u201dne de \u0131\u015f\u0131k tutacakt\u0131r.<\/p>\n

Bug\u00fcn, Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey\u2019in \u015fehadetinden 93 y\u0131l sonra \u201cYeni Anayasa\u201d tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir siyas\u00ee atmosferde yeniden Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey\u2019i hat\u0131rlayal\u0131m ve yak\u0131n siyas\u00ee tarihin ni\u00e7in Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey\u2019le ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131n gerek\u00e7esi olacak konu\u015fmalar\u0131na g\u00f6z atal\u0131m.<\/p>\n

Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey, I. Meclis\u2019in 15 Temmuz 1922 tarihli oturumunda \u201c\u0130cra Vekillerinin vazife ve mes\u2019uliyeti hakk\u0131ndaki kanun l\u00e2yihas\u0131 m\u00fcnasebetiyle\u201d yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n

\u201cEfendiler, her memleketin m\u00fcessesat-\u0131 idariyesi kendi i\u00e7timaat\u0131ndan do\u011far\u2026 Binaenaleyh her t\u00fcrl\u00fc te\u015fkil\u00e2t-\u0131 id\u00e2riye; idare edecek oldu\u011fu halk\u0131n i\u00e7timaiyat\u0131 esas\u0131na ibtina etmesi zaruridir ve l\u00e2z\u0131md\u0131r. Bendeniz Te\u015fkil\u00e2t\u0131 Esasiye Kanununun aleyhinde de\u011filim, rica ederim. B\u00f6yle bir m\u00e2na anla\u015f\u0131lmas\u0131n. Yaln\u0131z demek istiyorum ki; biz hakikaten memleketin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fu b\u00fcy\u00fck bir buhran devresinde hi\u00e7 yoktan bir H\u00fck\u00fcmet, bir idare kurmak mecburiyetine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz zaman hakikaten birtak\u0131m kanunlar kabul etmek mecburiyetinde kalm\u0131\u015f\u0131zd\u0131r ve bu kanunlar\u0131 biz o zaruretlerin ilcasiyle belki o g\u00fcn i\u00e7in en muvaf\u0131k kanun olarak kabul etmi\u015ftik. Fakat g\u00f6r\u00fcyorum ki, s\u00fck\u00fbn devresinde bunun \u00fczerinde \u0131srar ettik ve bunun \u00fczerinde devam ediyoruz.<\/p>\n

\u201cVaziyette nisp\u00ee bir surette s\u00fck\u00fbn h\u00e2s\u0131l olmu\u015ftur. Bazan Jean Jaques Rousso’nun eserini isti\u015fhad etmek suretiyle, bazan Avrupa h\u00fck\u00fbmat\u0131ndaki ulemadan ba\u015fka birinin eserinden iktibas suretiyle m\u00fctal\u00e2at dermeyan ederek ve kendimiz i\u00e7in, kendi m\u00fcessesat-\u0131 idariyemiz i\u00e7in esaslar, d\u00fcsturlar aramak mecburiyetini hissediyoruz.\u201d<\/p>\n

\u201cAras\u0131ra efendiler – affedersiniz gemici tabiriyle s\u00f6yliyeyim – Bu hal bir f\u0131rt\u0131naya tutulmu\u015f, karay\u0131 kaybetmi\u015f ve her t\u00fcrl\u00fc i\u015fareti kaybetmi\u015f olan bir geminin kaptan\u0131na benzer.\u201d<\/p>\n

Konu\u015fmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda milletvekillerinden Yunus Nadi ve Tunal\u0131 Hilmi\u2019nin sata\u015fmalar\u0131na ra\u011fmen Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey konu\u015fmas\u0131na devam eder:<\/p>\n

dzn5-001.jpg\u201c\u2026Dikkat buyurursan\u0131z s\u00f6yledi\u011fimi ar\u0131lars\u0131n\u0131z. Yani kara g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor. Geminin bulundu\u011fu mevkii t\u00e2yin edecek vesait mevcut de\u011fildir, geminin bulundu\u011fu yer sema ile denizin aras\u0131d\u0131r. Kaptan ba\u015fka bir yer bilmiyor. \u0130skandil suretiyle, bilmem ne suretle her hal ve k\u00e2rda geminin yolunu tashih edebilmek ve ona g\u00f6re yol verip sahili sel\u00e2mete ermek ister.<\/p>\n

T\u0131pk\u0131, biz de g\u00fcya temelimiz, k\u00f6k\u00fcm\u00fcz, hi\u00e7bir \u015feyimiz yok, ortada kalm\u0131\u015f gemiye d\u00f6nm\u00fc\u015f\u00fcz. \u015euradan, buradan bir kanun alal\u0131m, \u015feklinde u\u011fra\u015fm\u0131\u015f\u0131z ve u\u011fra\u015fmaktay\u0131z.<\/p>\n

Efendiler, bizim k\u00f6k\u00fcm\u00fcz gayet sa\u011flamd\u0131r ve derindir. Ge\u00e7en g\u00fcn bilm\u00fcnasebe arz etti\u011fim ve\u00e7hile 1300 senelik bir k\u00f6kt\u00fcr. Ve yine Avrupal\u0131lar\u0131n hayretine ra\u011fmen T\u00fcrkiye’nin bekas\u0131 \u015fu milletin k\u00f6k\u00fcn\u00fcn sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 icabat\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Efendiler, Jena Jacques Rousseau’nun ifadesi; \u00abH\u00e2kimiyet bil\u00e2 kayd-u \u015fart milletindir.\u00bb Bu ifade efendiler, Avrupa i\u00e7timaiyat\u0131ndan do\u011fmu\u015f bir ifadedir. Bizim i\u00e7timaiyat\u0131m\u0131z Avrupa i\u00e7timaiyat\u0131na benzemedi\u011fi i\u00e7in bu ifadenin bizim i\u00e7in mevkii ve mahalli yoktur. \u201c<\/p>\n

Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey, tarih\u00ee k\u00f6klerimize dair bu ifadelerinden sonra Bat\u0131n\u0131n toplumsal temellerine ili\u015fkin \u015funlar\u0131 s\u00f6yler:<\/p>\n

\u201cEfendiler, k\u0131saca izah etmek isterim. Avrupa’da biliyorsunuz ki, Jean Jacques Rousseau’dan evvel milletleri kas\u0131p kavuran bir idarei mutlaka mevcuttu. Her yerde h\u00fck\u00fcmdarlar \u00e2deta uluhiyet derecesinde halk\u0131n \u00fczerinde h\u00fck\u00fcmran oluyorlard\u0131. \u0130\u015fte \u015fu tarz\u0131 i\u00e7timainin icabat\u0131ndan olmak \u00fczere halk bunala bunala en nihayet; \u00abBiz bir ferdin, bir \u015fahs\u0131n, bir m\u00fcstebidin esiri de\u011filiz. Binaenaleyh, bizim de bir hakk\u0131m\u0131z vard\u0131r, bu hakk\u0131m\u0131z\u0131 almak isteriz.\u00bb demi\u015fler.<\/p>\n

Milletlerin m\u00fcnevverleri, h\u00fckemas\u0131 ve Jean Jacques Rousseau gibiler bunu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015fler, ondan sonra ihtil\u00e2l olmu\u015ftur ve ihtil\u00e2l ile bu hakk\u0131 k\u0131smen h\u00fck\u00fcmdarlardan, k\u0131smen zadegan elinden alm\u0131\u015flard\u0131r.\u201d<\/p>\n

Konu\u015fmas\u0131n\u0131n devam\u0131nda Rusya\u2019daki Kom\u00fcnist devrime ili\u015fkin de \u015f\u00f6yle konu\u015fur:<\/p>\n

\u201c\u2026Pek tafsil\u00e2ta girmeyece\u011fim. S\u0131n\u0131f\u0131 mutavass\u0131t Burjuva s\u0131n\u0131f\u0131 h\u00fck\u00fcmdar\u0131n nam\u00fctenahi olan hukukundan bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 zaman onu bir zamanlar halk\u0131n hukukudur, diye h\u00fcsn-\u00fc istimal etmi\u015f, fakat beri tarafta kendi kanaatlerine g\u00f6re tesis etmi\u015f olduklar\u0131 i\u00e7timaiyat d\u00fcsturlariyle di\u011ferleri \u00fczerinde tahakk\u00fcme ba\u015flam\u0131\u015flar. Bunun \u00fczerine amele s\u0131n\u0131f\u0131 ve fukaray\u0131 halk\u0131n feryad\u0131 ba\u015flam\u0131\u015f.<\/p>\n

Biliyorsunuz ki, Burjuvazi h\u00fck\u00fcmetine kar\u015f\u0131 Sosyalistlerden daha m\u00fcfrit olmak \u00fczere en nihayet kom\u00fcnistler meydana \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Demek \u00f6yle bir m\u00fcessese-i i\u00e7timaiye var ki, temeli \u00e7\u00fcr\u00fck ve bozuktur. Bir m\u00fcsavat temin edemiyor.<\/p>\n

Mutlaka h\u00e2kimiyet bir \u015fah\u0131sta, bir z\u00fcmrede bulunuyor. Di\u011fer ezilen z\u00fcmrenin eline ge\u00e7ince onlar bu sefer ihtil\u00e2l ediyor. Aya\u011fa kalk\u0131yor ve onlar da tekrar tahakk\u00fcm yap\u0131yor. Di\u011fer bir z\u00fcmre onun elinden hukukunu almak istiyor ve il\u00e2nihaye ihtil\u00e2ller devam ediyor ve o ihtil\u00e2ller bug\u00fcn dahi devam etmektedir. Bu s\u0131rf o \u015fekl-i i\u00e7timainin icabat\u0131ndand\u0131r. O \u015fekl-i i\u00e7timai bir\u00e7ok s\u0131n\u0131f tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Bir\u00e7ok s\u0131n\u0131f i\u00e7in imtiyazat tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Efendiler, bug\u00fcn Rusya’da Kom\u00fcnistler fiil\u00ee bir ink\u0131l\u00e2p yapt\u0131lar. Bu inkil\u00e2p do\u011frudan do\u011fruya hakikaten do\u011fru idi. Amele s\u0131n\u0131f\u0131, iktisat\u00e7\u0131lar\u0131n, kapitalistlerin elinde fena halde eziliyordu ve hatt\u00e2 insan derecesinde bile addolunmuyorlard\u0131. Rusya’da k\u0131smen amele \u00e2deta bir mal gibi bir sahipten di\u011fer sahibe intikal ediyordu.<\/p>\n

Fakat bunlar ihtil\u00e2li yapt\u0131lar ve \u015fiarlar\u0131 her g\u00fcn Bol\u015fevik gazetelerinin ba\u015f\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ve\u00e7hile Proleterya\u2019n\u0131n diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Yani onlar\u0131n h\u00e2kimiyetidir. \u015eimdi efendiler, bir de bize bakal\u0131m.\u201d<\/p>\n

Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey konu\u015fmas\u0131na \u201cBir de bize bakal\u0131m\u201d diyerek devam eder:<\/p>\n

\u201c\u2026Efendiler, bizde s\u0131fat mevcut de\u011fildir.<\/p>\n

Bizde uluhiyet iddias\u0131nda bulunacak kuvvet ve kudret sahibi bir fert mevcut de\u011fildir. Bunu \u015fer’i \u015ferif-i \u0130sl\u00e2m k\u00f6k\u00fcnden baltalam\u0131\u015ft\u0131r. Bizim bug\u00fcn i\u00e7timaiyat\u0131m\u0131zda h\u00e2kim olan do\u011frudan do\u011fruya \u015feriat ve \u015feriata istinad eden kanundur.<\/p>\n

Kanun nazar\u0131nda her fert m\u00fcsavidir Kim olursa olsun, ister Padi\u015fah olsun, ister en \u00e2ciz addedilen birisi olsun, kanun nazar\u0131nda m\u00fcsavidir.<\/p>\n

Efendiler, m\u00fcsavat hakikaten budur. \u00c7\u00fcnk\u00fc, arkada\u015flar\u0131m\u0131zdan Mazbata Muharriri Mahmud Esad Beyefendinin s\u00f6yledi\u011fi ve\u00e7hile h\u00e2kimiyet-i milliye\u2019ye taraftar olan bu zat ki, m\u00fctemadiyen gazetelerde yaz\u0131yor; \u00abH\u00e2kimiyeti milliye serapt\u0131r.\u00bb diyor. Mademki serap oldu\u011funu itiraf buyuruyor, o halde Avrupal\u0131lar\u0131n belki i\u00e7timaiyatlar\u0131 bize benzemedi\u011fi i\u00e7in ve i\u00e7timaiyatlar\u0131n\u0131n esaslar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in b\u00f6yle serap arkas\u0131ndan ko\u015farlar. Belki bir hakikata v\u00e2s\u0131l oluruz, diye.<\/p>\n

Fakat bizim serap arkas\u0131ndan, hayal arkas\u0131ndan ko\u015fmaya ve bu gibi kanunlar\u0131 yapmak i\u00e7in Jean Jacques Rousseau’ya ve saireye bakmaya ihtiyac\u0131m\u0131z yoktur, l\u00fczumsuzdur. Bu zaittir. Bizim bakaca\u011f\u0131m\u0131z kendi i\u00e7timaiyat\u0131m\u0131zd\u0131r. \u0130\u015fte bu da efendiler, demin arz etti\u011fim ve\u00e7hile, h\u00e2kimiyeti \u015fer’iye ve h\u00e2kimiyeti kanuniyedir. Bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda padi\u015fah\u0131 da, halifesi de ve sairesi de birdir.\u201d<\/p>\n

Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey\u2019in konu\u015fmas\u0131ndan rahats\u0131z olan bi rk\u0131s\u0131m milletvekilleri \u201cDaha sarih s\u00f6yleyiniz\u201d diye itirazlar\u0131 \u00fczerine Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey konu\u015fmas\u0131na devam eder:<\/p>\n

\u201c\u2026Efendiler bendeniz zannediyorum ki, sarih s\u00f6yledim. Bendeniz demek istiyorum ki; bizim yapacak oldu\u011fumuz kanunlar mademki bizim i\u00e7timaiyat\u0131m\u0131zdan do\u011fmak mecburiyetindedir, binaenaleyh Avrupa’n\u0131n, Jean Jacques Rousseau’nun ve sairenin s\u00f6zlerine g\u00f6re kanun yapacak bir vaziyette de\u011filiz. Ve bu ihtiya\u00e7ta da de\u011filiz. Diyorum ki, biz esas\u0131n\u0131, temelini kaybetmi\u015f, meydanda kalm\u0131\u015f bir fert gibi de\u011filiz. Bizim sa\u011flam temelimiz vard\u0131r. Binaenaleyh sa\u011fa, sola gitmeye hacet yoktur. Ve yine diyorum ki; bizim temelimizde de sa\u011flam olan esas, kanunun h\u00e2kimiyetidir, ferdin, z\u00fcmrenin h\u00e2kimiyeti de\u011fildir diyorum.\u201d<\/p>\n

Yunus Nadi (\u0130zmir), Tunal\u0131 Hilmi (Bolu), \u00d6mer L\u00fctfi (Karahisar-\u0131 Sahip), Mehmet \u015e\u00fckr\u00fc (Karahisar-\u0131 Sahip), Mustafa (Karahisar-\u0131 \u015eark\u00ee) gibi milletvekilleri tekrar Ali \u015e\u00fckr\u00fc Beyin konu\u015fmas\u0131ndan rahats\u0131z olurlar ve Meclis Ba\u015fkan\u0131\u2019na \u201chakk\u0131nda nizamname-i dahiliyeyi tatbik ediniz\u201d talebinde bulunurlar.<\/p>\n

Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey, ald\u0131r\u0131\u015f etmez ve konu\u015fmas\u0131na devam ederek daha sonraki m\u00fczakerelerde bunlara \u201cs\u0131ras\u0131 geldik\u00e7e cevap verece\u011fi\u201dni ifade eder ve k\u00fcrs\u00fcden iner.<\/p>\n

Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey\u2019in I. Mecliste yapt\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn konu\u015fmalar, \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 yay\u0131n organlar\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131lar, konu\u015fmalar ve hayata bak\u0131\u015f\u0131na\/d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne dair di\u011fer b\u00fct\u00fcn belgeler bug\u00fcn \u00f6n\u00fcm\u00fczde durmaktad\u0131r. Bunlardan herhangi birisi okunup, Ali \u015e\u00fckr\u00fc beyin sahip oldu\u011fu derinlik, m\u00fcktesebat ve ruh anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda O\u2019nun \u201cni\u00e7in \u015fehid edildi\u011fi?\u201d sorusu da cevab\u0131n\u0131 bulmu\u015f olacakt\u0131r. Ancak, bunlar\u0131 g\u00f6recek g\u00f6z, anlayacak idrak laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n

Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey \u00fczerinden yap\u0131lacak bir siyas\u00ee tarih okumas\u0131, yak\u0131n siyas\u00ee tarihin Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey\u2019le ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131karacakt\u0131r.<\/p>\n

O\u2019nun \u015fehadeti, Cenab-\u0131 Hakk\u2019\u0131n do\u011fru ve hakk\u0131yla ya\u015fanm\u0131\u015f bir hayata bah\u015fetti\u011fi ikramd\u0131r. Bize d\u00fc\u015fense O\u2019nu do\u011fru hat\u0131rlamak ve O\u2019nun davas\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 tarih mahkemesine sevk edebilmek, tarihin verdi\u011fi h\u00fckm\u00fc ortaya \u00e7\u0131karabilmektir!<\/p>\n

Vefat\u0131n\u0131n 93. sene-i devriyesinde O\u2019nu rahmetle y\u00e2dediyor, katillerini l\u00e2netliyoruz.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yahya D\u00fczenli -Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey ve Kanun-i Esas\u00ee\u2019ye dair- Yak\u0131n siyas\u00ee tarihimiz 27 Mart 1923 g\u00fcn\u00fc benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir cinayete \u015fahit oldu. Son Osmanl\u0131 Meclis-i Mebusan\u2019\u0131 ve I. Millet Meclisi\u2019nde Trabzon Mebusu olan Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey\u2019in, askerlik hayat\u0131n\u0131 34 ya\u015f\u0131nda terk edip, siyas\u00ee kimli\u011fiyle I. Meclisin cel\u00e2det sahibi bir dava adam\u0131 olarak s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc m\u00fccadelesi 39 …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":48521,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_joinchat":[],"footnotes":""},"categories":[38,50,43],"tags":[],"class_list":["post-11785","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-guncel","category-yahya","category-yazarlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11785","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11785"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11785\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/48521"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11785"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11785"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akincilardergisi.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11785"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}